NATO trấn an EU trước làn sóng kêu gọi “tách Mỹ”

World – Tổng Thư ký NATO Mark Rutte khẳng định các kiến nghị muốn châu Âu “ly khai” khỏi Mỹ về an ninh – quốc phòng là sai lầm và không thực tế, trong bối cảnh nội bộ EU dấy lên tranh luận về “tự chủ chiến lược” trước những biến động địa chính trị. Phát biểu sau các cuộc thảo luận với lãnh đạo châu Âu, ông nhấn mạnh Mỹ vẫn là trụ cột không thể thay thế đối với an ninh của lục địa già, đồng thời bày tỏ “hoàn toàn tin tưởng” Washington sẽ tiếp tục sát cánh cùng NATO.​

Theo ông Rutte, châu Âu cần tăng chi tiêu quốc phòng và xây dựng năng lực quân sự mạnh hơn, nhưng mọi nỗ lực đó phải diễn ra trong khuôn khổ hợp tác xuyên Đại Tây Dương chứ không phải tạo ra một cấu trúc phòng thủ “tách rời” Mỹ. Ông cảnh báo rằng việc theo đuổi ý tưởng an ninh riêng rẽ có thể làm suy yếu nguyên tắc phòng thủ tập thể của NATO, vốn được bảo đảm bởi cam kết hạt nhân và quân sự lâu dài của Mỹ.​

Những phát biểu này được xem là lời trấn an trực tiếp trước loạt tuyên bố của một số lãnh đạo EU, những người cho rằng khối cần giảm phụ thuộc an ninh vào Washington dưới thời Tổng thống Donald Trump và tiến tới tự chủ hoàn toàn trong các quyết định quân sự. Trong khi không bác bỏ nhu cầu châu Âu “tự gánh vác nhiều hơn”, Tổng Thư ký NATO nhấn mạnh điều đó phải dựa trên nguyên tắc chia sẻ gánh nặng công bằng trong cùng một liên minh, chứ không phải thay thế NATO bằng một cấu trúc mới do EU dẫn dắt.​

Cuộc tranh luận diễn ra trong bối cảnh các nước châu Âu đồng loạt tăng ngân sách quốc phòng, mở rộng công nghiệp vũ khí và chuẩn bị cho một môi trường an ninh khó lường hơn sau chiến sự ở Ukraine và cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc. Nhiều ý kiến trong EU ủng hộ tăng sức mạnh quân sự châu Âu, song vẫn thừa nhận “ô hạt nhân” và năng lực triển khai toàn cầu của Mỹ là yếu tố mà châu Âu chưa thể tự mình thay thế trong tương lai gần.​

Trước lo ngại Mỹ có thể siết lại cam kết với châu Âu để ưu tiên các thách thức an ninh ở châu Á và biên giới riêng, ông Rutte cho rằng “không có lựa chọn nào thay thế được NATO” và nhắc lại rằng lòng tin lẫn nhau chỉ có thể duy trì nếu cả hai bờ Đại Tây Dương đều chứng minh thiện chí và trách nhiệm. Ông nhắn gửi thông điệp “trấn an hai chiều”: châu Âu cần thấy Mỹ vẫn giữ vai trò bảo trợ an ninh, còn Washington cũng cần chứng kiến các đồng minh châu Âu sẵn sàng chi trả và đóng góp nhiều hơn cho phòng thủ chung.​

Giữa tranh luận gay gắt về “ly khai chiến lược”, thông điệp của Tổng Thư ký NATO cho thấy đường lối được ưu tiên vẫn là củng cố khả năng tự cường của châu Âu nhưng gắn chặt trong khuôn khổ NATO, thay vì một con đường đối đầu hoặc tách rời với Mỹ. Điều này phản ánh lựa chọn thực dụng của đa số lãnh đạo châu Âu: vừa tăng cường năng lực phòng thủ riêng, vừa duy trì chiếc ô an ninh xuyên Đại Tây Dương vốn đã tạo nền tảng ổn định cho châu lục suốt nhiều thập kỷ.