Mỹ tính dùng nhà kho giam 80.000 người nhập cư

Hoa Kỳ – Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ (ICE) đang xây dựng kế hoạch cải tạo hàng loạt nhà kho công nghiệp lớn trên khắp nước Mỹ thành các trung tâm giam giữ, với mục tiêu có thể giam cùng lúc tới 80.000 người nhập cư trái phép, qua đó đẩy nhanh quy trình trục xuất. Kế hoạch được thúc đẩy trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump, sau khi nhậm chức hồi tháng 1, tăng cường mạnh mẽ chiến dịch trấn áp nhập cư bất hợp pháp nhằm thực hiện cam kết tranh cử, dù con số khoảng 622.000 người bị hồi hương đến nay vẫn thấp hơn nhiều so với mục tiêu một triệu người mỗi năm.​

Theo tài liệu nội bộ do Washington Post thu thập, ICE dự kiến cải tạo 7 nhà kho công nghiệp quy mô rất lớn, mỗi nơi có thể giam từ 5.000 đến 10.000 người, cùng 16 nhà kho nhỏ hơn với sức chứa tối đa 1.500 người mỗi cơ sở. Các trung tâm này được bố trí gần những nút logistics trọng yếu tại các bang Virginia, Texas, Louisiana, Arizona, Georgia và Missouri, cho phép ICE tập trung người bị bắt từ nhiều khu vực rồi tổ chức trục xuất bằng đường không hiệu quả hơn so với mô hình phân tán hiện nay.​

Hồ sơ mời thầu cho biết các nhà kho sẽ được chia thành nhiều khu chức năng, gồm khu tiếp nhận, khu ở với phòng tắm và nhà vệ sinh, bếp và khu ăn uống, khu y tế, khu sinh hoạt – giải trí, thư viện pháp lý và khu văn phòng hành chính. Một số cơ sở còn có khu lưu trú đặc biệt dành cho gia đình, trong bối cảnh chính phủ Mỹ đã phân bổ 30 triệu USD cho giai đoạn đánh giá ban đầu và thiết kế ý tưởng, với yêu cầu các trung tâm phải có khả năng tiếp nhận người bị giam trong vòng 30-60 ngày kể từ khi khởi công.​

ICE đồng thời tính toán xây dựng một “hệ thống trung chuyển” mới, nhằm gom đủ số người đủ điều kiện trục xuất để lấp đầy các chuyến bay, tránh tình trạng máy bay rời Mỹ với nhiều ghế trống như trước đây. Lãnh đạo ICE khẳng định mục tiêu là vận hành hệ thống trục xuất “giống như một doanh nghiệp”, tối ưu hóa nguồn lực theo cách tương tự mô hình vận hành của những tập đoàn logistics như Amazon, với việc xem xét mua lại chính các nhà kho từng được thiết kế phục vụ những công ty này để chuyển đổi công năng.​

Tuy nhiên, kế hoạch gây tranh cãi dữ dội trong giới hoạt động nhân quyền, chuyên gia và một số chính quyền địa phương. Các nhà vận động cảnh báo việc tập trung hàng nghìn người trong những công trình vốn chỉ thiết kế cho hàng hóa, thường thiếu hệ thống thông gió, kiểm soát nhiệt độ và cấp thoát nước phù hợp, sẽ kéo theo nhiều nguy cơ về sức khỏe, an toàn và bị coi là “vô nhân đạo”. Một số quan chức địa phương lo ngại các cơ sở quy mô lớn như vậy sẽ gây quá tải hạ tầng, hệ thống an sinh xã hội và an ninh công cộng của khu vực xung quanh.​

Ngay cả những người từng làm việc trong ICE cũng chỉ ra thách thức lớn về nhân sự nếu kế hoạch được triển khai trên thực tế. Để vận hành các trung tâm giam giữ chứa hàng chục nghìn người, chính phủ sẽ cần huy động lực lượng lao động được đào tạo bài bản về y tế, an ninh và nhiều kỹ năng chuyên môn khác, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm tra lý lịch liên bang nghiêm ngặt, điều vốn không dễ thực hiện trong thời gian ngắn. Dù tài liệu không nêu mốc thời gian cụ thể hoàn thành dự án, những tranh luận chính trị, pháp lý và kỹ thuật xoay quanh kế hoạch này được dự báo sẽ còn kéo dài.