EU mở rộng quỹ bảo vệ người lao động trước nguy cơ mất việc

EU – Hội đồng châu Âu và Nghị viện châu Âu vừa đạt được thỏa thuận tạm thời về việc sửa đổi quy định liên quan đến Quỹ Điều chỉnh toàn cầu hóa châu Âu (EGF), qua đó mở rộng phạm vi và cách thức hỗ trợ đối với người lao động bị mất việc hoặc đứng trước nguy cơ thất nghiệp trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động nhanh. Thỏa thuận này được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm giúp thị trường lao động Liên minh châu Âu (EU) thích ứng linh hoạt hơn trước các cú sốc kinh tế, tái cơ cấu doanh nghiệp và thay đổi mô hình sản xuất.​

Theo nội dung thống nhất giữa hai thể chế lập pháp hàng đầu của EU, các quy định mới đối với Quỹ Điều chỉnh toàn cầu hóa châu Âu sẽ được áp dụng đến hết năm 2027, trùng với thời điểm kết thúc chương trình EGF hiện hành. Trong giai đoạn này, quỹ tiếp tục giữ vai trò là công cụ hỗ trợ đặc biệt dành cho những nhóm lao động bị ảnh hưởng mạnh bởi các đợt cắt giảm nhân sự quy mô lớn, song với cách tiếp cận được điều chỉnh theo hướng chủ động hơn.​

Trước đây, người lao động chỉ có thể tiếp cận các biện pháp hỗ trợ khi đã chính thức bị sa thải, khiến quá trình chuyển đổi việc làm thường bị chậm trễ, kéo dài thời gian thất nghiệp và làm gia tăng áp lực an sinh xã hội. Với quy định sửa đổi, EGF cho phép triển khai các hình thức hỗ trợ ngay từ khi người lao động được xác định là đang đối mặt nguy cơ mất việc, chẳng hạn doanh nghiệp đã công bố kế hoạch tái cơ cấu, cắt giảm sản xuất hoặc thu hẹp quy mô hoạt động.​

Các biện pháp hỗ trợ trong khuôn khổ quỹ gồm đào tạo nghề, bồi dưỡng và nâng cấp kỹ năng, cấp chứng chỉ nghề nghiệp mới, tư vấn hướng nghiệp cũng như trợ giúp tìm kiếm việc làm phù hợp. Việc hỗ trợ sớm được kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể khoảng trống việc làm, giúp người lao động chuẩn bị trước về chuyên môn và tâm lý, từ đó giảm thiểu gián đoạn thu nhập và tác động xã hội tiêu cực tại các địa phương chịu ảnh hưởng.​

Một điểm thay đổi đáng chú ý khác là phạm vi đối tượng thụ hưởng EGF được mở rộng thay vì chỉ tập trung vào lao động trong doanh nghiệp trực tiếp tái cơ cấu. Nhóm lao động làm việc tại các đơn vị cung ứng, nhà thầu phụ, cơ sở sản xuất vệ tinh có mối liên hệ chặt chẽ với doanh nghiệp bị ảnh hưởng cũng có thể được xem xét hỗ trợ, khi các cú sốc chuỗi cung ứng lan tỏa khiến việc làm của họ trở nên bấp bênh không kém.​

Trong bối cảnh nhiều ngành công nghiệp châu Âu đang phải thích ứng với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và áp lực cạnh tranh quốc tế, số lượng doanh nghiệp sắp xếp lại sản xuất, tự động hóa hoặc dịch chuyển dây chuyền ngày càng gia tăng. Thực tế cho thấy quá trình này thường được thực hiện từng bước, chia nhỏ theo giai đoạn, khiến người lao động rơi vào tình trạng nơm nớp lo âu mà chưa có công cụ hỗ trợ kịp thời nếu vẫn chỉ áp dụng cơ chế “hậu sa thải”.​

Việc EU điều chỉnh EGF theo hướng chủ động hơn phản ánh nỗ lực xây dựng một lưới an sinh gắn với chiến lược phát triển dài hạn, thay vì chỉ xử lý hậu quả. Chủ động đồng hành với người lao động từ thời điểm xuất hiện nguy cơ mất việc không chỉ giúp tăng khả năng giữ chân lực lượng lao động chất lượng trong thị trường, mà còn hỗ trợ các khu vực dễ tổn thương, nơi phụ thuộc lớn vào một số ngành nghề truyền thống.​

​