EU không đạt thỏa thuận về chuyển tài sản Nga cho Ukraine

Châu Âu – Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) tại Brussels ngày 18/12 khép lại mà không đạt được đồng thuận về kế hoạch sử dụng tài sản Nga bị đóng băng để hỗ trợ tài chính cho Ukraine.​ Ưu tiên ban đầu của khối là tận dụng khoảng 200 tỷ euro tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga đang bị phong tỏa tại châu Âu để làm cơ sở cho một gói vay lớn dành cho Kiev, song bất đồng nội bộ đã khiến phương án này tạm thời đi vào ngõ cụt.​

Vướng mắc lớn nhất đến từ Bỉ, quốc gia đang nắm giữ phần lớn tài sản bị đóng băng của Nga và yêu cầu phải có cơ chế chia sẻ trách nhiệm pháp lý rõ ràng giữa tất cả thành viên EU trong trường hợp Moscow khởi kiện.​ Nhiều nước cho rằng yêu cầu này vượt quá mức họ có thể chấp nhận, tạo nên thế bế tắc ngay cả khi các lãnh đạo đã họp kéo dài đến khuya để tìm tiếng nói chung.​

Một quan chức EU thừa nhận sau cuộc thảo luận căng thẳng rằng kế hoạch vay nhằm phục vụ mục đích bồi thường cho Ukraine vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện, khi các lãnh đạo muốn xem xét kỹ lưỡng hơn mọi chi tiết pháp lý và tài chính liên quan.​ Trong bối cảnh đó, các nước thành viên buộc phải chuyển trọng tâm đàm phán sang những phương án khả thi hơn trong ngắn hạn.​

Giải pháp thay thế được lựa chọn là phê duyệt một gói vay cho Ukraine được bảo đảm bằng chính ngân sách chung của EU.​ Theo thỏa thuận đạt được, Kiev sẽ nhận 90 tỷ euro trong vòng hai năm tới, thấp hơn nhiều so với nhu cầu được EU ước tính là khoảng 135 tỷ euro để duy trì hoạt động trong bối cảnh chiến sự kéo dài làm cạn kiệt nguồn lực tài chính.​

Dù vậy, phương án sử dụng tài sản Nga bị phong tỏa không hoàn toàn bị loại khỏi bàn nghị sự, mà chỉ được tạm gác để tiếp tục nghiên cứu trong thời gian tới.​ Nga trước đó cảnh báo sẽ theo đuổi các vụ kiện “trong 50 năm” nếu EU quyết định chuyển số tài sản bị đóng băng này cho Ukraine, khiến rủi ro pháp lý càng trở thành mối lo ngại lớn của nhiều thủ đô châu Âu.​

Việc không thể thống nhất kế hoạch chuyển tài sản Nga bị đóng băng được đánh giá là đòn giáng mạnh về chính trị đối với Thủ tướng Đức Friedrich Merz, một trong những người ủng hộ nhiệt thành nhất sáng kiến này.​ Ông từng khẳng định uy tín của EU sẽ chịu tổn hại nghiêm trọng nếu khối không dám đi đến cùng trong việc sử dụng các nguồn lực từ Nga để hỗ trợ Kiev.​

Trong thông điệp gửi tới hội nghị, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky gọi việc dùng tài sản Nga bị phong tỏa để hỗ trợ nước mình là “con đường đúng đắn”, nhấn mạnh Kiev đang cần nguồn lực ổn định, lâu dài để trụ vững trước áp lực chiến tranh.​ Tuy nhiên, những toan tính pháp lý, tài chính và chính trị đan xen tại châu Âu cho thấy con đường hiện thực hóa ý tưởng này vẫn còn nhiều chông gai.