Dân số Đức giảm lần đầu sau nhiều năm​

CHLB Đức – Theo ước tính sơ bộ mới công bố, đến cuối năm 2025, Đức có khoảng 83,5 triệu dân, giảm gần 100.000 người so với cuối năm 2024. Đây là lần đầu tiên sau 5 năm dân số nước này sụt giảm trở lại, đánh dấu một bước ngoặt đáng chú ý trong xu hướng dân số của nền kinh tế lớn nhất châu Âu. Cơ quan Thống kê Liên bang (Destatis) cho biết nguyên nhân chủ yếu là do dòng người nhập cư ròng vào Đức đã giảm rõ rệt, trong khi tình trạng già hóa và số ca tử vong cao vẫn tiếp diễn.​

Destatis nhắc lại rằng Đức từng ghi nhận các giai đoạn suy giảm dân số trong giai đoạn từ 2003 đến 2010, cũng như vào năm 2020 – năm đầu tiên của đại dịch COVID-19. Từ sau đó, dân số tăng trở lại chủ yếu nhờ nhập cư, giúp bù đắp phần nào khoảng cách giữa số người sinh và số người chết. Tuy nhiên, năm 2025 đã cho thấy mô hình này không còn vận hành như trước, khi lượng người từ nước ngoài tới Đức không đủ để bù đắp sự thiếu hụt tự nhiên.​

Về cơ cấu tự nhiên, số người chết tại Đức năm 2025 tiếp tục vượt xa số trẻ em được sinh ra, giống như mọi năm kể từ khi thống nhất nước Đức năm 1990. Destatis dự báo toàn bộ năm 2025 chỉ có khoảng 640.000 đến 660.000 trẻ chào đời, trong khi số ca tử vong vượt quá mốc một triệu người. Chênh lệch này khiến dân số tự nhiên của Đức bị hụt từ 340.000 đến 360.000 người trong năm, mức thâm hụt cao hơn những năm trước đó.​

Trong các năm gần đây, khoảng trống này được lấp đầy nhờ lượng người nhập cư đến Đức, nhưng năm 2025 lại chứng kiến sự suy giảm mạnh của yếu tố này. Dựa trên các số liệu hiện tại, Destatis ước tính nhập cư ròng – tức số người đến trừ đi số người rời khỏi Đức – chỉ còn khoảng 220.000 đến 260.000 người trong năm qua. Con số này thấp hơn ít nhất 40% so với năm 2024, khiến tổng dân số không tránh khỏi xu hướng đi xuống.​

Việc chênh lệch tự nhiên lớn hơn, trong khi “đệm” nhập cư mỏng đi, dẫn tới việc lần đầu tiên kể từ năm 2020, khoảng cách giữa số ca sinh và số ca tử vong không thể bù đắp bằng dòng người đến Đức. Các chuyên gia dân số từ trước đã cảnh báo rằng mô hình tăng dân số dựa vào nhập cư ròng luôn tiềm ẩn rủi ro, vì phụ thuộc vào biến động kinh tế, chính trị và chính sách di trú trong và ngoài châu Âu. Năm 2025 cho thấy những cảnh báo đó đang dần hiện thực hóa.​

Song song với sự sụt giảm về số lượng, cấu trúc tuổi của dân số Đức cũng tiếp tục thay đổi theo hướng già hóa. Trong một phân tích trước đó, phóng viên Tobias Bönte của ARD-aktuell nhận định Đức “ngày càng ít người hơn và già hơn”, với ngày càng nhiều người về hưu và số người trong độ tuổi lao động co lại. Điều này kéo theo nhiều thách thức cho hệ thống hưu trí, bảo hiểm y tế và thị trường lao động, khi số người đóng góp giảm, trong khi số người hưởng các chế độ an sinh tăng lên.​

Các mô hình dự báo dài hạn về dân số mà giới nghiên cứu công bố trước đó đều dẫn tới cùng một kết luận: áp lực lên các hệ thống xã hội sẽ tiếp tục gia tăng nếu xu hướng hiện nay không được đảo ngược. Nhiều kịch bản cho thấy tỷ lệ người trong độ tuổi lao động trên số người về hưu sẽ giảm mạnh trong những thập kỷ tới, khiến nhu cầu về lao động nước ngoài, kéo dài thời gian làm việc và cải cách hệ thống hưu trí trở thành những chủ đề khó có thể né tránh trong tranh luận chính sách.​

Giảm nhập cư ròng không chỉ tác động đến con số tổng dân số, mà còn làm trầm trọng thêm thiếu hụt lao động lành nghề ở nhiều lĩnh vực. Trong các báo cáo khác, giới chức nhiều bang và hiệp hội doanh nghiệp đã nhiều lần cảnh báo về việc khó tuyển dụng nhân sự trong y tế, chăm sóc người cao tuổi, giáo dục, kỹ thuật hay công nghệ thông tin. Khi số người trong nước bước vào tuổi lao động ít hơn, còn nguồn bổ sung từ nước ngoài suy yếu, bài toán duy trì tăng trưởng và đổi mới càng trở nên phức tạp.​

Trong bối cảnh đó, vấn đề dân số không còn là câu chuyện thuần túy thống kê, mà gắn chặt với quy hoạch hạ tầng, phát triển đô thị, nhà ở và dịch vụ công. Các khu vực có nhiều người cao tuổi sẽ phải điều chỉnh mạng lưới y tế, chăm sóc dài hạn và giao thông công cộng, trong khi vùng có dân số giảm mạnh phải đối mặt nguy cơ thu hẹp dịch vụ, trường học, thậm chí là đóng cửa một số cơ sở công cộng do thiếu người sử dụng. Ngược lại, nếu từng đợt nhập cư mới lại tập trung tại một số trung tâm lớn, sự chênh lệch giữa các vùng trong nước có thể gia tăng.​

Những tranh luận về cách ứng phó với xu hướng dân số này đã xuất hiện dày đặc hơn trong đời sống chính trị Đức. Tuổi nghỉ hưu, khuyến khích lao động cao tuổi tiếp tục làm việc, thu hút lao động lành nghề từ nước ngoài, hay các biện pháp hỗ trợ gia đình, khuyến khích sinh con đều được nhắc tới như những “đòn bẩy” có thể sử dụng song song. Tuy nhiên, cho tới nay, chưa có giải pháp đơn lẻ nào được coi là đủ mạnh để đảo chiều những xu hướng dân số đã hình thành suốt nhiều năm.​

Đối với người dân, các con số mới từ Destatis là lời nhắc nhở rằng những thay đổi về cấu trúc dân số sẽ tác động trực tiếp đến đời sống hàng ngày, từ gánh nặng đóng góp cho hệ thống an sinh, tới cơ hội việc làm và chất lượng dịch vụ công. Còn với giới hoạch định chính sách, báo cáo về việc dân số Đức giảm trở lại được xem như một tín hiệu cảnh báo để đẩy nhanh các cuộc cải cách vốn đã được bàn thảo từ lâu. Trong bối cảnh cạnh tranh quốc tế về lao động và đổi mới ngày càng gay gắt, việc tìm ra một chiến lược dân số bền vững trở thành nhiệm vụ trung tâm đối với tương lai kinh tế – xã hội của Đức.