Cyprus làm “nhạc trưởng” hòa bình của EU trong nửa đầu 2026

EU – Ngày 7/1, Cyprus chính thức đảm nhiệm chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng Liên minh châu Âu, bắt đầu 6 tháng hiếm hoi mà một đảo quốc nhỏ ở Địa Trung Hải nắm quyền “cầm nhịp” nhiều hồ sơ an ninh – ngoại giao then chốt của châu lục. Việc Nicosia lựa chọn thông điệp ưu tiên hòa bình và đối thoại ngay trong lễ tiếp quản không chỉ phản ánh lợi ích riêng của Cyprus, mà còn cho thấy EU đang tìm một trung gian mềm dẻo hơn giữa các đường đứt gãy từ Ukraine tới Trung Đông.​

Cyprus giữa hai vùng khủng hoảng

Vị thế địa lý đặt Cyprus ở lằn ranh giữa châu Âu và Trung Đông, giữa một bên là chiến sự kéo dài tại Ukraine, bên còn lại là vòng xoáy bất ổn từ Gaza, Liban đến toàn khu vực. Trong bối cảnh đó, khẩu hiệu “cầu nối” mà Tổng thống Nikos Christodoulides nhấn mạnh không chỉ là mỹ từ ngoại giao, mà là nỗ lực biến lợi thế vị trí thành tài sản chính trị.​

Việc mời cùng lúc lãnh đạo EU và Tổng thống Liban Joseph Aoun dự lễ chính thức ở Nicosia là một tín hiệu rõ ràng: Cyprus muốn chứng minh có thể nói chuyện với cả Brussels lẫn các thủ đô Trung Đông, nơi nhiều nước vẫn hoài nghi về vai trò của châu Âu trong các hồ sơ hòa bình. Nếu tận dụng được mạng lưới quan hệ này, Nicosia có thể trở thành điểm hẹn cho các cuộc gặp kín, các vòng tham vấn mà những nước lớn khó tổ chức công khai.​

Ưu tiên Ukraine nhưng không chỉ Ukraine

Trong hội đàm với Tổng thống Volodymyr Zelensky tại Dinh Tổng thống, ông Christodoulides khẳng định Ukraine là “ưu tiên trọng tâm” trong nhiệm kỳ Chủ tịch, nhất là về các bảo đảm an ninh nếu có lệnh ngừng bắn. Đây là bước chuyển từ logic “viện trợ chiến tranh” sang “kiến trúc an ninh hậu xung đột”, nơi EU phải trả lời câu hỏi: bảo vệ Ukraine như một đồng minh dài hạn hay chỉ là đối tác trong khủng hoảng.​

Tuy nhiên, một Cyprus nhiều lần nếm trải chia cắt và căng thẳng khu vực hiểu rõ rằng hòa bình bền vững không thể chỉ là cam kết trên giấy hoặc gói viện trợ tài chính. Thách thức của Nicosia là đưa được vào nghị trình EU những chủ đề ít “nóng” hơn về truyền thông nhưng mang tính nền tảng, như tái thiết, pháp quyền, hòa giải xã hội và an ninh năng lượng – các yếu tố quyết định Ukraine có thể đứng vững sau chiến sự hay không.​

Từ Đan Mạch đến Cyprus: chuyển trọng tâm nghị sự EU

Nhiệm kỳ Chủ tịch trước của Đan Mạch tập trung mạnh vào an ninh châu Âu và hỗ trợ quân sự – chính trị cho Kyiv, trong thời điểm xung đột còn leo thang. Khi Cyprus tiếp quản, trọng tâm dần dịch chuyển sang pha “ngoại giao kết thúc chiến tranh” với các kênh đối thoại đa tầng giữa Mỹ, châu Âu, Ukraine và những bên liên quan khác.​

Sự kế tiếp này phản ánh cách EU cố gắng giữ vai trò độc lập tương đối trong kiến trúc an ninh mới: vừa bám chặt liên minh xuyên Đại Tây Dương, vừa chứng minh khả năng tự khởi xướng các sáng kiến hòa bình và tái thiết. Một Chủ tịch là quốc gia nhỏ, ít gây tranh cãi như Cyprus có thể phù hợp để điều phối, tránh tạo cảm giác áp đặt từ các cường quốc lớn trong khối.​

Cơ hội và rủi ro cho một đảo quốc nhỏ

Nắm giữ ghế Chủ tịch không chỉ đem lại vinh dự mà còn là bài kiểm tra năng lực điều phối của bộ máy đối ngoại Cyprus, vốn không có quy mô như các nước trụ cột EU. Một chương trình nghị sự dày đặc các cuộc gặp cấp cao, thảo luận về Ukraine và Trung Đông có thể tạo cú huých cho hình ảnh quốc tế của Nicosia, nhưng cũng dễ khiến nước này bị cuốn vào những toan tính lớn vượt quá khả năng kiểm soát.​

Rủi ro khác là kỳ vọng quá cao từ cả hai phía: các nước thành viên EU muốn kết quả rõ ràng trong hồ sơ Ukraine, trong khi các đối tác Trung Đông lại đánh giá Cyprus qua mức độ cân bằng giữa lợi ích châu Âu và nhu cầu an ninh của họ. Chỉ cần một hồ sơ bế tắc hoặc một tín hiệu nghiêng hẳn về một bên, hình ảnh “cầu nối” mà Nicosia xây dựng có thể bị sứt mẻ.​

Ý nghĩa với hình ảnh EU trên bản đồ thế giới

Trong bối cảnh nhiều khủng hoảng – từ ngân sách quốc phòng, nhập cư đến cạnh tranh công nghệ – đang làm lộ rõ những vết nứt nội bộ, việc EU để một đảo quốc ở “rìa bản đồ” cầm trịch nghị sự hòa bình là thông điệp về tính đa dạng và khả năng chia sẻ vai trò. Nếu nhiệm kỳ của Cyprus ghi dấu bằng một bước tiến, dù nhỏ, trong đàm phán ngừng bắn ở Ukraine hay kết nối tốt hơn với Trung Đông, EU sẽ có thêm bằng chứng để khẳng định mình không chỉ là “cường quốc kinh tế”, mà còn là một tác nhân an ninh có tiếng nói riêng.​

Ngược lại, nếu các sáng kiến chủ yếu dừng ở tuyên bố, nhiệm kỳ Chủ tịch lần này sẽ bị nhớ đến như một giai đoạn EU để vuột mất cơ hội tái định hình vai trò trong trật tự đang chuyển dịch. Trong cả hai kịch bản, Cyprus vẫn là nơi cho thấy rõ nhất một thực tế: trong thời kỳ bất ổn, ngay cả những quốc gia nhỏ cũng có thể trở thành điểm tựa hoặc điểm yếu trong chiến lược hòa bình của châu Âu.