Chiêu trò gian lận thuế tại Tập đoàn Khoáng sản Đầu tư Hưng Thịnh

Việt Nam – Theo cáo buộc của Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Công ty cổ phần Tập đoàn Khoáng sản Đầu tư Hưng Thịnh do ông Phan Thành Muôn làm chủ sở hữu, với các thành viên góp vốn gồm Phan Thành Muôn, Phan Thành (con ruột ông Muôn) và Phạm Văn Định, lần lượt nắm 69%, 30% và 1% vốn điều lệ. Cơ quan tố tụng xác định, dưới sự chỉ đạo của ông Muôn, doanh nghiệp này đã xây dựng một hệ thống mua bán, xuất khẩu quặng titan với nhiều thủ thuật nhằm che giấu doanh thu thực tế, trốn tránh nghĩa vụ thuế với Nhà nước.

Trong giai đoạn từ 2021 đến 2023, khi việc khai thác và tiêu thụ quặng titan diễn ra sôi động, ông Phan Thành Muôn trực tiếp đứng ra thương lượng với các đối tác về giá cả, sản lượng và điều kiện giao dịch. Thỏa thuận ngầm giữa hai bên là giá bán thực tế cao hơn đáng kể so với đơn giá ghi trên hợp đồng và hóa đơn. Phần chênh lệch này không được hạch toán, bị để ngoài sổ sách kế toán, từ đó không kê khai thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định.

Theo tài liệu truy tố, Tập đoàn Khoáng sản Đầu tư Hưng Thịnh ký nhiều hợp đồng mua bán quặng titan nguyên khai, quặng titan sa khoáng và quặng titan không từ với các công ty trung gian, nhưng luôn ghi đơn giá thấp hơn giá giao dịch thực tế. Chỉ riêng một số hợp đồng tiêu thụ quặng cho đối tác, tổng giá trị thanh toán thực tế lên đến hơn 136 tỷ đồng, cao hơn khoảng 104 tỷ đồng so với số liệu thể hiện trên hóa đơn. Khoản chênh lệch này bị loại khỏi sổ sách, gây thất thu ngân sách nhà nước hơn 31 tỷ đồng tiền thuế.

Đáng chú ý là các hợp đồng bán quặng titan cho Công ty Kim Tín trong bối cảnh doanh nghiệp này cần nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất que hàn. Trong quá trình trao đổi, ông Nguyễn Tiến Hải, Chủ tịch Công ty Kim Tín, đã làm việc với phía Hưng Thịnh để mua quặng titan, chấp nhận điều kiện giá ghi trên hóa đơn thấp hơn giá mua bán thực tế nhằm hưởng lợi từ mức thanh toán chính thức thấp hơn. Hai bên ký ba hợp đồng mua bán quặng titan không từ và titan sa khoáng, xuất sáu hóa đơn giá trị gia tăng cho tổng cộng hơn 12.317 tấn quặng, với giá trị ghi nhận hơn 24 tỷ đồng đã bao gồm thuế. Tuy nhiên, số tiền thực tế mà Kim Tín phải chi trả lớn hơn nhiều, phần vượt lên so với hóa đơn bị giữ lại ngoài hệ thống kế toán để né thuế.

Không chỉ với Kim Tín, cáo trạng cho biết ông Phan Thành Muôn còn triển khai cách thức tương tự với nhiều doanh nghiệp khác, trong đó có các công ty chuyên mua quặng Ilmenite với số lượng lớn. Mỗi công ty được cho là đã mua khoảng 5.000 tấn quặng từ Hưng Thịnh, nhưng hợp đồng và hóa đơn đều được “nén” đơn giá xuống mức thấp nhằm giảm nghĩa vụ thuế trên giấy tờ. Cơ quan chức năng xác định, các công ty liên quan cùng phía Hưng Thịnh đã lập hợp đồng, xuất hóa đơn với đơn giá thấp, khai báo gian dối, để ngoài sổ sách kế toán khoản chênh lệch doanh thu, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước hàng chục tỷ đồng.

Viện kiểm sát đánh giá, thủ đoạn cốt lõi của ông Phan Thành Muôn là chỉ đạo cấp dưới và đối tác lập hai tầng giá song song: giá thực tế thanh toán và giá thể hiện trên hóa đơn. Tầng giá chính thức được sử dụng để kê khai thuế, trong khi phần chênh lệch được che giấu, rút khỏi hệ thống kế toán dưới nhiều hình thức thanh toán, chuyển khoản hoặc tiền mặt. Cách thức này không chỉ làm méo mó hệ thống báo cáo tài chính doanh nghiệp mà còn tạo ra môi trường cạnh tranh thiếu lành mạnh trên thị trường khoáng sản, khi doanh nghiệp trốn thuế có điều kiện hạ giá bán, lấn át các đơn vị làm ăn tuân thủ pháp luật.

Tài liệu điều tra cho thấy, tổng doanh thu bị để ngoài sổ sách của Tập đoàn Khoáng sản Đầu tư Hưng Thịnh vượt 173 tỷ đồng. Toàn bộ số tiền này không được ghi nhận trong chứng từ kế toán nội bộ, không xuất hiện trong báo cáo tài chính gửi cơ quan quản lý, cũng không được kê khai trong các tờ khai thuế định kỳ. Cơ quan tố tụng xác định đây là hành vi trốn thuế có tổ chức, diễn ra trong thời gian dài, với sự tham gia của nhiều cá nhân và pháp nhân.