Châu Âu ‘cài số lùi’ với xe điện

Châu Âu – Liên minh châu Âu (EU) vừa công bố các chính sách nới lỏng mục tiêu khí thải với ngành công nghiệp ô tô, cho phép dư địa lớn hơn cho xe động cơ đốt trong và xe hybrid sau năm 2035, động thái bị nhiều chuyên gia đánh giá là “bước lùi” so với những cam kết xanh trong 5 năm qua. Sự điều chỉnh này ngay lập tức làm dấy lên tranh cãi giữa các bên ủng hộ lộ trình xe điện hoàn toàn và những tiếng nói lo ngại về chi phí, việc làm và sức cạnh tranh của ngành ô tô châu Âu.​

Trước khi thay đổi, EU đặt mục tiêu từ năm 2035 toàn bộ ô tô mới phải đạt mức phát thải bằng 0, tương đương cắt giảm 100% so với năm 2021, khiến các hãng lớn như Stellantis, Mercedes-Benz hay BMW cho rằng quy định “quá cứng nhắc” và chưa tính đủ các rủi ro thực tế. Các nhà sản xuất viện dẫn loạt khó khăn: hạ tầng trạm sạc phát triển chậm, trợ cấp xe điện bị cắt giảm, giá xe điện nội địa cao và áp lực cạnh tranh mạnh từ xe điện giá rẻ của Trung Quốc, dẫn đến tốc độ chuyển đổi thấp hơn nhiều so với dự kiến ban đầu.​

Trước bối cảnh đó, Ủy ban châu Âu (EC) đã đề xuất hạ mục tiêu cắt giảm khí thải xuống khoảng 90%, qua đó cho phép duy trì một tỷ lệ nhất định xe hybrid và xe dùng động cơ đốt trong sau mốc 2035. Giới hoạch định chính sách coi đây là cách tạo thêm thời gian cho các tập đoàn ô tô điều chỉnh chiến lược, phân bổ vốn đầu tư và củng cố năng lực tài chính trong giai đoạn chuyển tiếp đầy biến động.​

Tuy nhiên, các nhà môi trường và nhiều chuyên gia khí hậu cảnh báo việc nới lỏng tiêu chuẩn có thể làm suy yếu vai trò dẫn dắt của EU trong cuộc đua giảm phát thải toàn cầu. Họ lo ngại quyết định này sẽ làm chậm đầu tư vào hạ tầng sạc, công nghệ pin và chuỗi cung ứng xe điện, đồng thời kéo dài sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch trong giao thông đường bộ vốn là một trong những nguồn phát thải lớn nhất.​

Tranh luận hiện nay phản ánh thế khó của châu Âu khi phải cân bằng giữa tham vọng “xanh hóa” và sức chịu đựng của một ngành công nghiệp chiếm khoảng 7% GDP toàn khối, sử dụng hàng triệu lao động. Trong khi các doanh nghiệp và một số chính phủ cho rằng cần “giảm số” để tránh cú sốc kinh tế và xã hội, phe ủng hộ môi trường lo sợ rằng mỗi lần lùi bước về mục tiêu khí hậu sẽ khiến con đường đạt trung hòa carbon của EU dài thêm và tốn kém hơn trong tương lai.