Canada thay đổi như thế nào trong năm 2025 do ảnh hưởng của Trump?

Canada – Năm 2025 trở thành bước ngoặt khó khăn với Canada khi nền kinh tế chậm lại rõ rệt, còn chính sách thuế quan cứng rắn từ Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump buộc Ottawa phải thay đổi cách ứng xử với người láng giềng và với chính mình. Thuế nhập khẩu nhôm, thép và nhiều mặt hàng khác bị tăng mạnh, kéo theo tăng trưởng giảm từ khoảng 1,6% xuống chỉ còn khoảng 1%, tạo sức ép lớn lên doanh nghiệp, việc làm và tâm lý xã hội.​

Cú sốc đầu tiên đến với các ngành xuất khẩu trụ cột, đặc biệt là thép. Một trong những tập đoàn sản xuất thép lớn của Canada từng xuất khẩu tới 60% sản lượng sang Mỹ, nhưng việc tăng gấp đôi thuế nhập khẩu khiến thị trường phía Nam gần như “khép lại”. Dù nhận được gói hỗ trợ lên tới hàng trăm triệu đô la Canada, doanh nghiệp này vẫn phải tuyên bố cắt giảm khoảng 1.000 lao động và buộc phải thu hẹp hoạt động, đóng các lò luyện truyền thống để chuyển sang sản xuất thép điện và tìm kiếm khách hàng mới trong nước.​

Không chỉ thép, nhiều mặt hàng Canada nằm ngoài khuôn khổ hiệp định thương mại USMCA cũng phải chịu mức thuế tới 35%, tạo nên cảm giác như một “cuộc tấn công kinh tế” từ phía đồng minh thân cận. Khoảng cách giữa hai nước ngày càng rõ khi các tuyên bố gây sốc, như ý định biến Canada thành bang thứ 51 của Mỹ, chạm vào lòng tự tôn quốc gia và làm tổn hại nghiêm trọng hình ảnh nước Mỹ trong mắt dư luận Canada.​

Các cuộc khảo sát cho thấy khoảng hai phần ba người dân Canada hiện nhìn nhận tiêu cực về người bạn đồng minh từng thân thiết nhất của mình. Tác động không chỉ nằm trên giấy tờ chính sách mà thể hiện trực tiếp trong đời sống: du lịch từ Canada sang Mỹ trong một số tháng giảm tới khoảng một phần ba so với cùng kỳ năm trước.​

Sự thay đổi còn thể hiện rõ trong giỏ hàng tiêu dùng hằng ngày. Khẩu hiệu “Buy Canadian” – “Mua hàng Canada” xuất hiện dày đặc trong siêu thị, cửa hàng, trên biển quảng cáo, với các sản phẩm nội địa được gắn biểu tượng lá phong đỏ nổi bật để khuyến khích người dân quay lưng với hàng Mỹ. Tuy vậy, lòng yêu nước mới được khơi dậy này cũng có giới hạn, khi khảo sát của Ngân hàng Canada cho thấy đa số người dân không sẵn sàng trả thêm quá 10% cho cùng một sản phẩm chỉ vì nó được sản xuất trong nước.​

Trên mặt trận chính trị, Thủ tướng Mark Carney trở thành gương mặt trung tâm trong các cuộc đấu khẩu với Donald Trump, từ chuyện thuế quan đến những tuyên bố về chủ quyền và quan hệ song phương. Ông vừa phải tỏ rõ lập trường cứng rắn, tuyên bố Canada “không phải để bán” và chuẩn bị các biện pháp đáp trả như áp thuế đối ứng, vừa cố gắng duy trì cánh cửa đối thoại mở để tránh đẩy quan hệ hai bên đến điểm đổ vỡ.​

Trong nước, chính phủ Canada buộc phải thúc đẩy đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào Mỹ. Doanh nghiệp các ngành từ công nghiệp nặng đến sản xuất tiêu dùng đẩy mạnh tìm kiếm bạn hàng mới tại châu Âu, trong nước và các khu vực khác, đồng thời tái cấu trúc chuỗi cung ứng để giảm rủi ro. Nhiều công ty coi đây là cơ hội buộc phải nắm lấy để tái cơ cấu, dù chi phí ngắn hạn không nhỏ.​

Dù vậy, tương lai vẫn treo lơ lửng trên bản đồ thương mại Bắc Mỹ khi hiệp định USMCA sắp bước vào vòng đàm phán lại. Giới kinh doanh ở Canada hy vọng một khuôn khổ mới có thể mang lại ít nhất là sự ổn định và khả đoán, dù không còn thuận lợi như giai đoạn trước, để họ có thể xây dựng chiến lược dài hơi thay vì chỉ ứng phó khủng hoảng từng năm.​

Năm 2025 vì thế có thể được xem là thời điểm Canada buộc phải nhìn lại vị trí của mình giữa các cường quốc và tái định nghĩa quan hệ với nước láng giềng khổng lồ phía Nam. Từ sự lạnh nhạt của người tiêu dùng, những chuyến du lịch bị hủy, đến các nhà máy thép phải thu hẹp sản xuất, tất cả cho thấy tác động sâu rộng của chính sách thuế quan Mỹ và cách Canada từng bước xoay trục để thích nghi, bảo vệ lợi ích quốc gia trong một thế giới bất định hơn