Anh siết chặt “van vàng” với Venezuela

Anh – Quyết định của Anh từ chối trao trả 31 tấn vàng trị giá khoảng 4,8 tỷ USD cho Venezuela không chỉ là một động thái pháp lý thuần túy, mà là thông điệp chính trị và tài chính rất rõ ràng gửi tới các chính phủ đang cất trữ dự trữ quốc gia ở nước ngoài.​

Vàng Venezuela trong “phòng khóa” London
Theo tuyên bố trước Quốc hội, Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper cho biết Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) sẽ tiếp tục giữ số vàng của Venezuela trong các hầm vàng tại London, bất chấp yêu cầu hồi hương của Caracas. BoE đã lưu giữ 31 tấn vàng của Venezuela từ năm 2008 và suốt nhiều năm qua, đây được coi là một phần quan trọng trong “tấm đệm” dự trữ của quốc gia Nam Mỹ này.​

Từ năm 2020, khi khủng hoảng chính trị tại Venezuela leo thang, lượng vàng gửi ở London trở thành tâm điểm tranh chấp giữa Tổng thống Nicolas Maduro và BoE. Phía Anh liên tục bác các đề nghị rút vàng với lập luận chính quyền ông Maduro không được London và nhiều nước khác công nhận là đại diện hợp pháp của Venezuela.​

Tính toán chính trị phía sau quyết định
Việc ông Maduro bị lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt giữ gần đây khiến câu hỏi về số phận 31 tấn vàng càng trở nên nhạy cảm. Tuy nhiên, Ngoại trưởng Yvette Cooper khẳng định Anh sẽ tiếp tục không công nhận ban lãnh đạo mới của Venezuela, đồng nghĩa BoE nhiều khả năng vẫn “đóng băng” lượng dự trữ này trong thời gian chưa xác định.​

Cách tiếp cận này cho thấy London đang dùng chuẩn mực “tính chính danh” để quyết định quyền tiếp cận tài sản quốc gia gửi tại Anh. Về thực chất, đây là sự kết hợp giữa công cụ pháp lý, lợi ích chiến lược của Anh và sự đồng điệu về lập trường với Mỹ và một số đồng minh phương Tây trong xử lý hồ sơ Venezuela.​

Rủi ro khi gửi vàng ở nước ngoài
BoE là một trong những nơi lưu giữ vàng lớn nhất thế giới, từ lâu được nhiều nền kinh tế mới nổi và đang phát triển lựa chọn để cất trữ dự trữ. Nhưng việc Anh kiên quyết không trả vàng cho Venezuela đã tạo ra một tiền lệ gây tranh cãi, làm dấy lên làn sóng nghi ngại về mức độ an toàn thực sự của dự trữ quốc gia khi phụ thuộc vào hệ thống tài chính phương Tây.​

Nhiều chính phủ trong bối cảnh địa chính trị phân mảnh hiện nay đã và đang đẩy nhanh kế hoạch hồi hương vàng, giảm phụ thuộc vào các trung tâm tài chính truyền thống. Các nhà phân tích cho rằng tâm lý “chạy về nhà” với tài sản hữu hình như vàng là một trong những yếu tố góp phần hỗ trợ đà tăng giá kim loại quý thời gian qua.​

Venezuela: từ cường quốc vàng đến cạn kiệt dự trữ
Theo Hội đồng Vàng Thế giới, năm 2014 Venezuela nắm giữ khoảng 360 tấn vàng, tương đương khoảng 50 tỷ USD theo giá hiện nay, nhưng bức tranh này đã thay đổi chóng vánh chỉ trong chưa đầy một thập kỷ. Đối mặt suy thoái kéo dài, lạm phát cao và sức ép nợ, chính quyền ông Maduro buộc phải bán bớt vàng để lấy tiền mặt duy trì nền kinh tế.​

Lượng vàng của Venezuela đã chảy dần sang các đối tác Thổ Nhĩ Kỳ, Nga và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất trong các thỏa thuận tài chính và thương mại song phương. Từ năm 2018, Caracas thậm chí ngừng gửi dữ liệu dự trữ vàng cho Hội đồng Vàng Thế giới, phản ánh cả sự suy giảm quy mô lẫn mong muốn giảm mức độ giám sát từ bên ngoài.​

Thông điệp gửi tới các nền kinh tế mới nổi
Diễn biến quanh 31 tấn vàng Venezuela cho thấy một xu hướng rõ nét: dự trữ gửi ở nước ngoài có thể nhanh chóng trở thành “con tin” nếu mối quan hệ chính trị – ngoại giao rạn nứt. Với các nước đang phát triển, đây là lời nhắc nhở rằng bài toán an ninh tài chính không chỉ nằm ở quy mô dự trữ, mà còn nằm ở việc dự trữ được đặt ở đâu và dưới hệ thống pháp lý nào.​

Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế nỗ lực đa dạng hóa rủi ro, vàng tiếp tục được coi là tài sản trú ẩn nhưng xu hướng là ưu tiên cất trữ trong nước hoặc tại những đối tác ít chịu ảnh hưởng từ các quyết định chính trị của phương Tây. Quyết định của Anh với Venezuela vì thế không chỉ là câu chuyện song phương, mà là tín hiệu cảnh báo cho cả hệ thống tài chính toàn cầu về mối liên hệ ngày càng chặt giữa địa chính trị và tài sản dự trữ quốc gia.​