Palestine mở đại diện ngoại giao đầy đủ tại Anh: Thông điệp từ London giữa tâm bão Trung Đông

Anh – Việc Palestine chính thức khai trương Đại sứ quán tại London đánh dấu sự hiện diện ngoại giao trọn vẹn lần đầu tiên của Nhà nước Palestine tại một trong những trung tâm quyền lực quan trọng nhất châu Âu. Không chỉ là một nghi lễ gắn biển tên mới, sự kiện này cho thấy bức tranh ngoại giao Trung Đông đang chuyển dịch theo hướng ngày càng chú trọng tới tính hợp pháp chính trị và biểu tượng nhà nước của Palestine.​

Tại buổi lễ, Phái bộ Palestine tại Anh được nâng cấp lên quy chế Đại sứ quán Nhà nước Palestine, với đầy đủ quy chế và đặc quyền ngoại giao như các cơ quan đại diện của một quốc gia có chủ quyền theo thông lệ quốc tế. Đại sứ Palestine tại Anh Husam Zomlot gọi đây là “một thời khắc lịch sử”, nhấn mạnh rằng từ nay quan hệ với London không chỉ dừng lại ở khuôn khổ phái bộ mà bước sang cấp độ đối tác nhà nước – nhà nước, dù trên thực tế tiến trình thành lập Nhà nước Palestine vẫn còn phụ thuộc vào nhiều biến số chính trị và an ninh.​

Động thái này diễn ra sau khi Chính phủ Anh tuyên bố sẽ công nhận Nhà nước Palestine từ tháng 9/2025, cùng một số nước như Australia và Canada, trong bối cảnh cộng đồng quốc tế ngày càng lo ngại trước cuộc khủng hoảng nhân đạo tại Dải Gaza. Việc chính thức treo biển Đại sứ quán vì thế được xem như bước “hiện thực hóa ngoại giao” cho quyết định công nhận, gửi tín hiệu rằng London muốn gắn chính sách của mình với yêu cầu lâu dài về một giải pháp hai nhà nước, chứ không chỉ dừng lại ở các tuyên bố chính trị.​

Trong bài phát biểu, Đại sứ Zomlot khẳng định nâng cấp quan hệ không chỉ là thay đổi hình thức, mà là bước đi thể hiện rõ định hướng xây dựng một trật tự mới, trong đó Nhà nước Palestine có vị trí pháp lý rõ ràng thay vì chỉ tồn tại như một thực thể tranh chấp. Ông coi đây là cột mốc trên hành trình “giành tự do, quyền tự quyết và sự công nhận đầy đủ”, đồng thời cố gắng biến lễ khai trương thành dịp khẳng định câu chuyện chính trị của Palestine trước dư luận châu Âu – nơi các tranh luận quanh Gaza và Israel đang trở nên gay gắt.​

Cũng từ London, thông điệp “hy vọng” được phía Anh nhắc lại qua phát biểu của Trưởng lễ tân Hoàng gia Alistair Harrison, người đánh giá lễ khai trương là bước mở ra giai đoạn mới trong quan hệ song phương Anh – Palestine. Dù Bộ Ngoại giao Anh chưa nói tới khả năng mở Đại sứ quán tại các vùng lãnh thổ do Palestine quản lý, việc xuất hiện chính thức một Đại sứ quán Palestine ở thủ đô Anh đã tạo ra một trục ngoại giao mới, nơi các bên có thể khai thác để thúc đẩy đối thoại về tiến trình hòa bình Trung Đông trên nền tảng pháp lý rõ ràng hơn.​

Về mặt biểu tượng, Đại sứ quán Palestine tại London là sự “định vị lại” Palestine trong bản đồ ngoại giao châu Âu, khi Anh từng là một trong những tác nhân lịch sử liên quan tới vấn đề Palestine – Israel từ thời Tuyên bố Balfour. Sự thay đổi lập trường công nhận Nhà nước Palestine, gắn với một cơ quan đại diện đầy đủ, phản ánh sức ép ngày càng lớn mà dư luận trong nước và các đồng minh đặt lên London trong việc thể hiện thái độ trước cuộc xung đột Gaza và tương lai hai nhà nước.​

Về thực chất, một Đại sứ quán hoạt động đầy đủ tại Anh giúp Palestine có thêm kênh tiếp cận trực tiếp với Quốc hội, Chính phủ, giới học giả, truyền thông và cộng đồng doanh nghiệp, thay vì chỉ hoạt động ở mức phái bộ có phạm vi hạn chế. Điều này mở ra khả năng xây dựng một “hạ tầng ngoại giao mềm” mới cho Palestine tại châu Âu, từ vận động chính sách, tranh thủ viện trợ, hỗ trợ nhân đạo cho tới bảo hộ công dân trong bối cảnh cộng đồng người Palestine phân tán ở nhiều nước.​

Đặt trong bối cảnh rộng hơn, lễ khai trương diễn ra khi Trung Đông tiếp tục chìm trong vòng xoáy bạo lực, đàm phán ngừng bắn và giải pháp chính trị cho Gaza chưa đạt tiến triển bền vững. Sự kiện tại London vì thế mang ý nghĩa như một “điểm sáng ngoại giao hiếm hoi”, cho thấy không gian cho những bước đi pháp lý và thể chế vẫn tồn tại song song với những tranh chấp quân sự trên thực địa.​

Dù vậy, con đường từ một tấm biển Đại sứ quán tới một Nhà nước Palestine được công nhận rộng rãi và hoạt động đầy đủ vẫn còn rất dài. Vấn đề biên giới, quy chế Jerusalem, an ninh, người tị nạn Palestine và mối quan hệ với Israel đều là những nút thắt chưa được tháo gỡ, đòi hỏi không chỉ thiện chí chính trị mà còn sự điều chỉnh lợi ích của các cường quốc và quốc gia trong khu vực.​

Từ góc độ Anh, việc công nhận và đón Đại sứ quán Palestine cũng có thể được xem là nỗ lực cân bằng giữa nhiều sức ép: quan hệ truyền thống với Israel, vai trò đồng minh của Mỹ, cùng lúc là yêu cầu ngày càng cao của dư luận về nhân quyền, luật pháp quốc tế và trách nhiệm đối với di sản lịch sử tại Trung Đông. London lựa chọn gửi đi tín hiệu rằng giải pháp hai nhà nước vẫn là “khung tham chiếu” chính sách, dù thực tế trên mặt đất còn rất xa với mô hình lý tưởng đó.​

​