Anh siết chặt di cư bất hợp pháp qua eo biển Manche: Con số kỷ lục và những bài toán chưa lời giải

Anh – Số liệu mới nhất của Bộ Nội vụ Anh cho thấy, trong năm 2025 đã có 41.472 người di cư vượt eo biển Manche bằng xuồng nhỏ để tới Anh, mức cao thứ hai từng được ghi nhận, chỉ thấp hơn kỷ lục 45.774 người năm 2022. Dù chính phủ khẳng định đã giảm được khoảng 9% so với đỉnh năm 2022, áp lực chính trị và dư luận với London ngày càng gia tăng khi các cam kết “kiểm soát biên giới” vẫn chưa mang lại kết quả như kỳ vọng.​

Con số biết nói trên mặt biển hẹp

Eo biển Manche – dải nước hẹp nhưng là một trong những tuyến đường biển bận rộn nhất thế giới – tiếp tục chứng kiến dòng người chấp nhận đánh cược mạng sống trên những chiếc xuồng bơm hơi, quá tải, không đủ tiêu chuẩn an toàn. Kể từ khi các tuyến đường di cư khác bị siết chặt, hành trình qua Manche trở thành lựa chọn nguy hiểm nhưng được nhiều nhóm buôn người quảng bá là “con đường ngắn nhất” để đặt chân vào Anh. Tính từ khi Công đảng lên cầm quyền năm 2024 với lời hứa “đập tan các băng nhóm buôn người”, đã có gần 65.000 người tới Anh bằng xuồng nhỏ, cho thấy sức hút của điểm đến này vẫn vượt lên mọi cảnh báo và rủi ro.​

Sức ép chính trị đè nặng lên chính phủ mới

Chính phủ Anh hiện chịu sức ép từ nhiều phía: cử tri đòi trấn áp mạnh tay hơn, phe đối lập cáo buộc chính sách “mềm yếu”, trong khi các tổ chức nhân quyền cảnh báo nguy cơ xâm hại quyền của người xin tị nạn. Những sáng kiến mang tính biểu tượng như kế hoạch đưa người xin tị nạn sang Rwanda từng được chính phủ trước đó thúc đẩy đã bị Tòa án Tối cao tuyên là trái luật, khi xác định Rwanda không phải “nước thứ ba an toàn” để tiếp nhận người tị nạn. Việc Quốc hội sau đó thông qua các văn bản nhằm “đảo ngược” phán quyết, buộc tòa án phải coi Rwanda là an toàn, tiếp tục làm bùng lên tranh luận về nhà nước pháp quyền và ranh giới giữa quyền lực hành pháp – tư pháp tại Anh.​

Luật mới và sự “quân sự hóa” cuộc chiến chống buôn người

Trong bối cảnh số người vượt biển vẫn ở mức cao, chính phủ đã ban hành Đạo luật An ninh Biên giới, Tị nạn và Di cư với loạt quy định mới, tăng chế tài hình sự và mở rộng quyền hạn cho lực lượng chức năng. Các biện pháp bao gồm cho phép sử dụng một số công cụ, phương pháp vốn áp dụng trong chống khủng bố để truy quét các đường dây buôn người, siết chặt điều kiện lưu trú và mở rộng diện có thể bị trục xuất. London cũng quảng bá “thỏa thuận lịch sử” với Pháp, theo đó Anh tài trợ thêm nguồn lực để Paris tăng cường tuần tra, thu gom xuồng, đồng thời triển khai cơ chế “một vào, một về” – những người tới Anh bằng xuồng nhỏ sẽ bị trả lại bờ bên kia. Tuy nhiên, các con số cuối năm 2025 cho thấy những mảng chính của bức tranh chưa đổi màu như mong muốn.​

Bài toán nhân đạo: an ninh tới đâu, quyền con người tới đó?

Các tổ chức nhân quyền trong và ngoài nước Anh cảnh báo, xu hướng “hình sự hóa” người di cư và siết chặt mọi cánh cửa hợp pháp có thể đẩy thêm nhiều người vào tay bọn buôn người, thay vì ngăn họ lên đường. Sau phán quyết của Tòa án Tối cao về Rwanda, Liên Hợp Quốc và nhiều tổ chức pháp lý tiếp tục nhắc lại nguyên tắc không trục xuất người xin tị nạn tới những nơi có nguy cơ bị trả về môi trường bạo lực hoặc tra tấn – nguyên tắc cốt lõi của luật nhân đạo quốc tế. Khi chính phủ thúc đẩy các cơ chế “xử lý ở nước thứ ba”, nguy cơ xói mòn các chuẩn mực này trở thành chủ đề gây tranh cãi gay gắt trong xã hội Anh, giữa một bên coi đó là “công cụ răn đe cần thiết” và bên kia lo ngại về tiền lệ nguy hiểm.​

Từ Manche nhìn ra bức tranh di cư châu Âu

Hiện tượng vượt eo biển Manche không đứng riêng rẽ mà gắn chặt với tổng thể các tuyến di cư ở Địa Trung Hải và Tây Balkan, khi EU liên tục tìm cách thuê ngoài kiểm soát biên giới cho các nước trung chuyển. Một bộ phận người di cư tới Anh từng đi qua châu Âu lục địa, sống trong các khu trại tạm bợ ở Pháp, Bỉ trước khi tìm đường vượt biển, phản ánh những “điểm nghẽn” trong chính sách chia sẻ trách nhiệm tị nạn nội khối. Trong bối cảnh khủng hoảng di cư đã trở thành vấn đề chính trị trung tâm tại nhiều nước châu Âu, cách Anh xử lý dòng người qua Manche – cân bằng giữa kiểm soát biên giới, nghĩa vụ quốc tế và sức ép dư luận – sẽ tiếp tục được theo dõi như một phép thử lớn cho cả khu vực.​