Vì sao nhiều người Mỹ đi học lại ở tuổi 40?

Hoa Kỳ – Làn sóng sa thải nhân sự quy mô lớn cùng sự trỗi dậy của trí tuệ nhân tạo đang khiến nhiều người Mỹ ở độ tuổi 40–50 quyết định quay lại giảng đường để “tái thiết” sự nghiệp. Thay vì trông chờ vào kinh nghiệm tích lũy, họ chọn cách đầu tư thời gian và tiền bạc cho những tấm bằng mới, với kỳ vọng có được mức lương tốt hơn và vị trí ổn định hơn trong một thị trường lao động ngày càng khắc nghiệt.​

Trong những lớp học sau đại học tại nhiều trường đại học Mỹ, hình ảnh những học viên trung niên ngồi bên cạnh sinh viên ở tuổi đôi mươi không còn hiếm gặp. Nhiều người từng có công việc ổn định, thậm chí giữ chức quản lý, nay buộc phải chấp nhận làm lại từ đầu sau các đợt cắt giảm nhân sự trong lĩnh vực tài chính, công nghệ, truyền thông. Đối với họ, quay lại trường học không chỉ là cách nâng cấp kỹ năng mà còn là cơ hội để tái định nghĩa bản thân trong kỷ nguyên AI.​

Một số lựa chọn những chương trình thạc sĩ về quản trị, công nghệ, phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo hay các khóa học ngắn hạn tập trung vào kỹ năng số và tự động hóa. Họ chấp nhận lịch trình dày đặc: ban ngày đi làm, ban đêm đến lớp, cuối tuần viết luận và nghiên cứu, nhiều người gần như không còn thời gian cho giải trí hay các sở thích cá nhân. Không ít gia đình phải cùng vào cuộc, khi vợ hoặc chồng gánh vác thêm việc nhà để người kia tập trung cho việc học.​

Áp lực tài chính là thách thức lớn với nhóm học lại ở tuổi trung niên, bởi ngoài học phí cao, họ còn mang trên vai chi phí nhà ở, nuôi con, chăm sóc cha mẹ già. Tuy vậy, nhiều người vẫn chấp nhận vay nợ, xem việc đi học như một khoản đầu tư dài hạn, kỳ vọng sẽ thu hồi bằng mức lương tăng lên hoặc cơ hội chuyển sang những ngành ít rủi ro hơn trước biến động kinh tế. Ở một số trường, các gói hỗ trợ, học bổng hoặc chương trình học linh hoạt buổi tối, cuối tuần được thiết kế riêng cho nhóm học viên đã đi làm, giúp họ bớt “đuối sức” trên hành trình trở lại giảng đường.​

Sự dịch chuyển này diễn ra trong bối cảnh một bộ phận người trẻ Mỹ tỏ ra hoài nghi về giá trị tấm bằng đại học truyền thống, nhất là khi chi phí học tập không ngừng tăng, trong khi cơ hội việc làm không còn đảm bảo như trước. Trái lại, những người ở tuổi 40–50 lại coi bằng cấp mới như công cụ bảo hiểm cho tương lai nghề nghiệp, là tấm vé giúp họ đứng vững trước nguy cơ bị máy móc và thuật toán thay thế. Khoảng cách quan điểm giữa hai thế hệ cho thấy giáo dục đang trở thành lựa chọn chiến lược, gắn chặt với trải nghiệm mất việc, bất ổn và nỗi lo tụt lại phía sau.​

Với nhiều người Mỹ trung niên, tấm bằng mới không chỉ là dòng chữ trên hồ sơ xin việc mà còn là biểu tượng cho ý chí không chịu dừng lại. Họ nhìn việc quay lại giảng đường như một cách chủ động giành lại quyền kiểm soát trước tương lai, trong bối cảnh các biến số về công nghệ, kinh tế và thị trường lao động đều đang thay đổi quá nhanh. Ở tuổi 40, 50, quyết định ngồi lại vào ghế nhà trường trở thành lời khẳng định rằng sự nghiệp không chỉ có một lối đi duy nhất, và không bao giờ là quá muộn để bắt đầu lại.