Cuộc đặt cược “Sweetpea” của OpenAI trong cuộc đua thiết bị AI cá nhân

Hoa Kỳ – OpenAI đang chuẩn bị bước qua một lằn ranh mới: từ nhà phát triển nền tảng phần mềm AI sang một thương hiệu phần cứng tiêu dùng với thiết bị đầu tay được đồn đoán là tai nghe không dây tích hợp sâu ChatGPT, có tên mã “Sweetpea”. Thay vì chỉ là một phụ kiện nghe nhạc, sản phẩm này được định vị như một “giao diện âm thanh” để con người tương tác với hệ sinh thái AI mọi lúc, mọi nơi.​

Theo các nguồn tin trong ngành, OpenAI nhiều khả năng bắt tay với Jony Ive – cựu giám đốc thiết kế huyền thoại của Apple – để xây dựng một dòng sản phẩm âm thanh hoàn toàn mới. Điểm nhấn không nằm ở dáng vẻ tai nghe quen thuộc, mà ở cách cả hệ sinh thái – từ thiết kế vỏ hộp, tai nghe đến trải nghiệm sử dụng – được “định nghĩa lại” quanh tương tác bằng giọng nói với ChatGPT. Nếu đúng lịch trình, thiết bị này có thể xuất hiện ngay trong tháng 9 năm nay, mở màn cho chiến lược phần cứng kéo dài ít nhất đến 2028 với nhiều sản phẩm khác nhau.​

Thông tin rò rỉ từ tài khoản Smart Pikachu trên mạng xã hội X cho thấy “Sweetpea” sẽ có hộp sạc dạng khối nhỏ giống viên đá hoặc quả trứng bằng kim loại, nhấn mạnh cảm giác liền khối, cao cấp hơn phong cách nhựa bóng phổ biến hiện nay. Thiết kế này gợi lại “chất Apple” mà Jony Ive theo đuổi: tối giản, dễ cầm nắm, gần với một món đồ trang sức kỹ thuật số hơn là phụ kiện điện tử. Trong bối cảnh thiết kế tai nghe true wireless trên thị trường đang dần bão hòa, một ngôn ngữ thẩm mỹ khác biệt có thể là chìa khóa thu hút nhóm người dùng sớm yêu công nghệ và coi thiết bị đeo là tuyên ngôn cá nhân.​

Khác với nhiều nhà sản xuất chỉ nâng cấp pin hay chất lượng âm thanh, OpenAI được cho là muốn đặt sức mạnh xử lý ngay trong tai nghe, với con chip tiến trình 2nm tương đương chip Exynos mới của Samsung trên điện thoại. Con chip này không chỉ phục vụ việc xử lý âm thanh thông thường, mà còn giúp tai nghe đủ năng lực thực hiện các tác vụ AI cơ bản, giảm độ trễ và phụ thuộc vào kết nối đám mây. Đây là hướng tiếp cận “AI on-device” – nếu được triển khai đúng, có thể trở thành khác biệt quan trọng so với các đối thủ chỉ dựa trên trợ lý ảo chạy chủ yếu từ máy chủ.​

Một mảnh ghép đáng chú ý khác là việc OpenAI được cho là đang tùy chỉnh chip để tai nghe có thể điều khiển các thiết bị điện tử khác thông qua giọng nói, gần với hình dung về một “remote điều khiển vạn năng” bằng ngôn ngữ tự nhiên. Thay vì phải mở ứng dụng, chạm màn hình hay gọi trợ lý ở từng thiết bị, người dùng có thể ra lệnh thẳng cho tai nghe để bật tắt, thiết lập, chuyển nội dung trên các thiết bị được kết nối trong nhà hay trên bàn làm việc. Viễn cảnh này, nếu thành hiện thực, khiến tai nghe không còn là thiết bị đứng độc lập mà trở thành trung tâm giao tiếp của cả hệ sinh thái số cá nhân.​

Về năng lực sản xuất, Foxconn được cho là nhà lắp ráp phần cứng cho Sweetpea và ít nhất bốn thiết bị khác của OpenAI, với kế hoạch kéo dài tới cuối năm 2028. Việc lựa chọn một đối tác có kinh nghiệm lâu năm sản xuất thiết bị cho các hãng công nghệ hàng đầu cho thấy tham vọng của OpenAI không dừng ở số lượng nhỏ thử nghiệm. Mục tiêu tiêu thụ 40–50 triệu chiếc tai nghe ngay trong năm đầu tiên được đồn đoán là khá táo bạo, tương đương với quy mô mà các thương hiệu phần cứng lớn thường phải mất nhiều năm để đạt được.​

Nhìn rộng hơn, Sweetpea nhiều khả năng là “mũi nhọn” trong chiến lược phần cứng do nhóm Jony Ive dẫn dắt, chứ không phải một sản phẩm lẻ tẻ mang tính thử nghiệm. Đặt một thiết bị đeo tai làm bước đi đầu tiên mang ý nghĩa chiến lược: đây là loại thiết bị có tần suất sử dụng cao, gắn với cơ thể và ít bị màn hình phân tán, rất phù hợp để thử nghiệm mô hình giao tiếp hoàn toàn bằng giọng. Với OpenAI, nếu tai nghe trở thành cổng chính để truy cập ChatGPT, hãng sẽ thu hẹp đáng kể khoảng cách giữa “ứng dụng AI” và “thiết bị AI cá nhân”.​

Song song với phần cứng, OpenAI thời gian qua cũng được cho là dồn lực phát triển các mô hình AI dựa trên âm thanh, nhằm rút ngắn khoảng cách giữa mô hình ngôn ngữ cho văn bản và mô hình chuyên xử lý giọng nói. Hiện nay, dù ChatGPT đã có khả năng xử lý giọng nói khá ấn tượng, nhưng hai hệ thống này vẫn tách biệt, tạo ra những giới hạn nhất định về độ tự nhiên và liền mạch trong tương tác. Tai nghe tích hợp sâu ChatGPT sẽ là “thử lửa” cho nỗ lực hợp nhất đó, buộc mô hình phải đáp ứng tốt hơn những tương tác liên tục, ngắt quãng, đôi khi ồn ào của đời sống thực.​

Nếu OpenAI thành công, thị trường thiết bị đeo thông minh có thể bước vào một chu kỳ cạnh tranh mới, nơi giá trị không còn nằm ở cảm biến sức khỏe hay chống ồn chủ động, mà ở khả năng hiểu ngữ cảnh và chủ động gợi ý. Tai nghe nếu được trang bị AI ngữ nghĩa mạnh, có thể nhận biết lịch trình, thói quen, môi trường âm thanh xung quanh để đưa ra gợi ý hoặc hỗ trợ mà không cần người dùng yêu cầu từng bước. Điều này đặt ra sức ép không nhỏ cho các hãng đã quen với mô hình “tai nghe + trợ lý giọng nói cơ bản” như hiện nay.​

Tuy vậy, tham vọng biến tai nghe thành trung tâm giao tiếp AI cũng kéo theo nhiều bài toán khó về quyền riêng tư, bảo mật và mức độ chấp nhận xã hội. Một thiết bị luôn lắng nghe có khả năng kích hoạt bất cứ lúc nào sẽ khiến người dùng, doanh nghiệp và nhà quản lý phải cân nhắc kỹ về dữ liệu thu thập, cách lưu trữ và sử dụng. OpenAI sẽ phải chứng minh được rằng mô hình dữ liệu của mình đủ minh bạch, có cơ chế kiểm soát rõ ràng, nếu muốn một thiết bị “luôn bật” như Sweetpea trở nên phổ biến.​

Ở góc độ kinh doanh, nếu Sweetpea đạt được quy mô tiêu thụ như kỳ vọng, OpenAI sẽ chuyển từ mô hình chủ yếu bán truy cập dịch vụ AI sang kết hợp bán phần cứng với biên lợi nhuận khác biệt. Khi đó, hãng không chỉ cạnh tranh với các nền tảng AI khác, mà còn đi thẳng vào sân chơi của các nhà sản xuất thiết bị tiêu dùng như Apple, Samsung hay các thương hiệu tai nghe lớn. Cuộc đua không còn là “AI nào thông minh hơn” mà là “thiết bị nào khiến người dùng sẵn sàng đeo cả ngày mà không cảm thấy mình đang sử dụng công nghệ”.​

Trong bức tranh đó, tai nghe ChatGPT – nếu ra mắt đúng như đồn đoán – có thể trở thành một trong những phép thử quan trọng nhất cho khái niệm “AI companion” dưới dạng thiết bị đeo. Cách OpenAI kết hợp thiết kế, phần cứng và mô hình AI sẽ cho thấy tương lai gần của thiết bị AI cá nhân: hoặc trở thành một lớp nền vô hình, luôn sẵn sàng hỗ trợ, hoặc chỉ là một sản phẩm công nghệ gây tò mò nhất thời trong một thị trường đã quá chật chội.​