Thụy Sĩ tranh luận gay gắt về đề xuất giới hạn dân số 10 triệu người​

Thụy Sĩ – Chính phủ Thụy Sĩ thông báo sẽ tổ chức trưng cầu dân ý vào ngày 10.6 tới về chủ đề mang tên “Nói không với một Thụy Sĩ 10 triệu dân”. Trong bối cảnh tranh luận về nhập cư, tăng trưởng dân số và quan hệ với Liên minh châu Âu (EU) ngày càng gay gắt. Đề xuất này yêu cầu chính quyền liên bang và quốc hội phải có biện pháp can thiệp nếu dân số thường trú, hiện vào khoảng 9,1 triệu người.​

Theo đề xuất, khi dân số chạm mốc 9,5 triệu, các biện pháp hạn chế nhập cư sẽ được kích hoạt, bao gồm siết chặt cấp phép cho người mới đến kể cả người xin tị nạn và thân nhân của cư dân nước ngoài. Nếu dân số tiếp tục tăng và đạt ngưỡng 10 triệu người, chính phủ buộc phải áp dụng các biện pháp mạnh hơn. Trong trường hợp số cư dân không giảm, Thụy Sĩ sẽ phải rút khỏi thỏa thuận tự do đi lại với EU vốn là nền tảng quan trọng cho việc tiếp cận thị trường lao động và hàng hóa của khối.​

Trong thập kỷ qua, Thụy Sĩ chứng kiến tốc độ tăng dân số nhanh, được cho là cao gấp khoảng năm lần mức trung bình của nhiều nước thành viên EU láng giềng. Nền kinh tế tăng trưởng ổn định cùng sức hút của các tập đoàn đa quốc gia đã lôi kéo đông đảo lao động có tay nghề cao lẫn lao động phổ thông đến sinh sống và làm việc. Hiện khoảng 27% cư dân Thụy Sĩ là người không mang quốc tịch nước này,cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của nền kinh tế vào lao động và chuyên gia nước ngoài.​

Đảng Nhân dân Thụy Sĩ (SVP), lực lượng chính trị lớn nhất nước này kể từ năm 1999, là bên đứng sau sáng kiến trưng cầu dân ý, lập luận rằng sự gia tăng dân số nhanh chóng đang đẩy giá thuê nhà leo thang, tạo áp lực lên hạ tầng giao thông, dịch vụ công và chất lượng sống. Đảng này từ lâu theo đuổi đường lối cứng rắn về nhập cư, từng thúc đẩy đề xuất trục xuất tự động người nhập cư phạm tội và kêu gọi chấm dứt quyền tự do đi lại với EU. Song nhiều sáng kiến trước đó đã không nhận đủ sự ủng hộ của cử tri.​​​

Theo lập luận của các hiệp hội doanh nghiệp, nếu không bảo đảm được nguồn nhân lực từ bên ngoài, các công ty lớn có thể buộc phải dịch chuyển hoạt động sang quốc gia khác. Từ đó kéo theo hệ lụy là sụt giảm nguồn thu thuế, cắt giảm đầu tư và giảm chất lượng dịch vụ công. Các đảng đối lập cũng lưu ý rằng khoảng một nửa kim ngạch xuất khẩu của Thụy Sĩ đang hướng tới thị trường EU, do đó duy trì mối quan hệ gắn bó với châu Âu là lựa chọn mang tính chiến lược lâu dài.​

Một số hiệp hội chủ sử dụng lao động cho rằng bức tranh dân số không chỉ đơn giản là câu chuyện nhập cư. Họ lập luận phần đáng kể của tăng dân số bắt nguồn từ tuổi thọ ngày càng cao và tăng trưởng tự nhiên khiến lực lượng lao động nội địa không đủ để bù đắp nhu cầu nhân sự trong bối cảnh nền kinh tế vẫn tăng trưởng. Theo quan điểm này, việc siết chặt nhập cư một cách cơ học có thể làm suy giảm sức cạnh tranh của Thụy Sĩ mà còn không giải quyết tận gốc các vấn đề về nhà ở, quy hoạch đô thị hay đầu tư cho hạ tầng.​

Trong khi đó, những người ủng hộ sáng kiến nhấn mạnh giới hạn dân số là điều kiện cần để bảo vệ chất lượng sống, môi trường và bản sắc quốc gia trong dài hạn. Họ cho rằng nếu không đặt trần dân số, Thụy Sĩ có nguy cơ đối mặt với tắc nghẽn hạ tầng, quá tải dịch vụ công và gia tăng bất bình đẳng xã hội. Từ đó làm xói mòn mô hình phúc lợi vốn được coi là hình mẫu của châu Âu.​

​