Thanh niên Đức tìm đường ra chiến trường Ukraine: “từ trường học ra chiến trường” ?

CHLB Đức – Những đoàn xe quân sự, tòa nhà đổ nát, tiếng còi báo động và các đợt tấn công bằng máy bay không người lái đã trở thành thực tế hằng ngày ở nhiều thành phố Ukraine, nhưng vẫn có những thanh niên Đức tự nguyện tìm đến đó như một lựa chọn cho đời mình. Đối với phần lớn giới trẻ ở Đức, việc rời ghế nhà trường để ra tiền tuyến là điều không thể tưởng tượng, song một nhóm nhỏ lại quyết tâm gia nhập quân đội Ukraine để chống lại cuộc xâm lược của Nga.​

Noah, 18 tuổi, đến từ Darmstadt, là một trong những gương mặt tiêu biểu cho thế hệ thanh niên này. Vừa tốt nghiệp trung học nghề ngành công nghệ thông tin, thời gian rảnh của cậu gắn với việc phát triển các ứng dụng tính toán quỹ đạo lựu đạn và điều khiển máy bay không người lái dân dụng. Vì vậy, mục tiêu của Noah là được biên chế vào một đơn vị máy bay không người lái ở Ukraine, nơi cậu tin rằng kỹ năng công nghệ có thể chuyển hóa thành “vũ khí” trên chiến trường.​

Noah hiểu rõ rằng quyết định khoác áo lính đồng nghĩa với việc phải đối mặt với khả năng giết người, một ranh giới đạo đức không dễ vượt qua. Tuy vậy, cậu lý giải rằng hành động này, theo cách nhìn của mình, phục vụ cho “một mục đích cao hơn là duy trì trật tự thế giới dân chủ”, trong bối cảnh cậu coi cuộc chiến ở Ukraine là cuộc đối đầu giữa dân chủ và chủ nghĩa xâm lược. Sự pha trộn giữa nhận thức chính trị và sức hút của công nghệ quân sự khiến con đường ra trận với Noah vừa là sự lựa chọn lý trí vừa là sự cuốn hút mang màu sắc phiêu lưu.​

Nếu Noah vẫn đang tìm lối vào quân ngũ thì Franco, 25 tuổi, đã sống trong thực tế chiến tranh suốt hai năm qua. Xuất thân là thợ lợp mái lành nghề, ban đầu anh chỉ muốn tới Ukraine để hỗ trợ nhân đạo, nhưng sớm nhận ra đất nước này cần binh sĩ hơn là thợ thủ công. Từ đó, Franco trở thành chiến sĩ của một đơn vị tinh nhuệ, ngày đêm bám trụ tại mặt trận khốc liệt.​

Khi nhìn lại nhóm đồng đội cùng mình sang Ukraine ban đầu, Franco kể rằng không còn ai còn có thể tiếp tục chiến đấu. Năm người trong số họ đã thiệt mạng, những người còn lại bị thương nặng, không trở lại được chiến trường. Những con số đó, dù chỉ trong một đơn vị nhỏ, phần nào phản ánh cái giá sinh mạng mà những tình nguyện viên châu Âu phải trả khi lựa chọn đứng vào hàng ngũ Ukraine.​

Không có số liệu chính thức về tổng số người Đức đang cầm súng tại Ukraine, nhưng các cơ quan chức năng ở Kyiv ước đoán con số này có thể lên tới vài trăm người. Những ai muốn gia nhập quân đội có thể nộp hồ sơ trực tuyến, chẳng hạn qua trang của Lữ đoàn Quốc tế phòng vệ Ukraine hoặc thông qua các biểu mẫu tuyển mộ của Tiểu đoàn quốc tế Azov. Mạng internet vì thế trở thành “cánh cửa” đầu tiên đưa nhiều thanh niên từ châu Âu đến gần hơn với chiến tuyến.​

Các đơn vị tinh nhuệ có yếu tố nước ngoài thường đóng quân tại những “nhà an toàn” bí mật để tránh nguy cơ bị tấn công bằng hỏa lực chính xác. Một cơ sở như vậy được đặt ở ngoại ô thành phố Kharkiv – nơi nhiều khu dân cư đã bị chiến tranh tàn phá, với nhà cửa đổ nát và hạ tầng hư hại nặng nề. Kharkiv chỉ cách chiến tuyến Nga khoảng 30 km, thường xuyên hứng chịu các đợt tấn công bằng máy bay không người lái, nhưng tàu hỏa vẫn nối thành phố này với phần còn lại của Ukraine, như một đường dây sinh mệnh mong manh.​

Trên một bãi đỗ xe gần mặt trận tại Kharkiv, người ta gặp “Lefty”, một chiến binh 20 tuổi mang bí danh gợi nhắc đến khả năng bắn súng thuần thục bằng cả hai tay. Anh kể rằng cả cha và ông nội mình đều từng phục vụ trong quân đội, nên việc tiếp tục truyền thống gia đình trong bối cảnh chiến tranh dường như là điều tất yếu. Ngay sau khi hoàn thành bậc trung học phổ thông, Lefty rời Đức, lên đường sang Ukraine ở tuổi 18.​

Lefty nói rằng những tội ác xảy ra trên lãnh thổ Ukraine là điều không thể chấp nhận, nhất là “trên đất châu Âu”, và đó là động lực chính khiến anh quyết định cầm súng. Trong mắt anh, cuộc xâm lược của Nga là đòn tấn công vào nền dân chủ, một giá trị mà anh tin cần được bảo vệ bằng mọi giá. Anh không muốn “thêm nhiều người nữa rơi vào tầm ảnh hưởng” của một mô hình chính trị mà anh cho rằng không có tự do và dân chủ.​

Bên cạnh lý tưởng và ý thức trách nhiệm, Lefty cũng thừa nhận có yếu tố phiêu lưu trong lựa chọn của mình. Anh kể rằng giữa những trận đánh, vẫn có những khoảnh khắc được anh mô tả là “những kỷ niệm đẹp” – đó là lúc đồng đội sống sót sau một nhiệm vụ, chia sẻ câu chuyện và cảm giác nhẹ nhõm sau khi thoát chết. Nhưng bất cứ “niềm vui” nào trên chiến trường cũng luôn treo lơ lửng bóng đen của cái chết, bởi “chỉ cần có người ngã xuống, mọi thứ lập tức đổi khác”.​

Lefty ví cảm giác ở chiến trường đôi khi giống như đang ở trong một trò chơi điện tử, với máy bay không người lái, camera, màn hình và bản đồ số. Nhưng anh nhấn mạnh rằng sự khác biệt nằm ở chỗ mỗi “lần chơi” đều đi kèm với trải nghiệm cận kề cái chết, nơi một sai sót nhỏ có thể đổi bằng sinh mạng thật chứ không phải chỉ là một nhân vật ảo. Những trải nghiệm đó, theo lời kể, để lại dấu ấn tâm lý sâu sắc mà khó ai có thể quên sau khi trở về đời sống dân sự.​

Trong bối cảnh chiến sự kéo dài, con số thương vong thực sự của quân đội Ukraine vẫn là điều chưa thể xác minh độc lập. Tổng thống Volodymyr Zelensky từng nêu con số hơn 45.000 binh sĩ tử trận và khoảng 390.000 người bị thương trong một cuộc phỏng vấn quốc tế, nhưng nhiều chuyên gia quân sự cho rằng thống kê thực tế có thể cao hơn đáng kể. Những ước tính, tranh luận và khoảng trống dữ liệu này càng nhấn mạnh mức độ tàn khốc của cuộc chiến mà các tình nguyện viên trẻ tuổi như Noah, Franco hay Lefty đang trực tiếp đối mặt.​

Không phải ai muốn cầm súng cho Ukraine cũng được chấp nhận, nhất là những người còn quá trẻ hoặc thiếu kinh nghiệm. Trong một quán cà phê ở Kyiv, Noah đã tham gia buổi phỏng vấn tuyển mộ với đại diện một đơn vị thuộc mạng lưới Azov International. Đơn vị này từng gây tranh cãi trong quá khứ vì các cáo buộc liên quan đến tư tưởng cực hữu, nhưng hiện tuyên bố đã dứt bỏ và tách mình khỏi những khuynh hướng đó.​

Người phỏng vấn đã từ chối nhận Noah, cho rằng cậu “còn là một đứa trẻ, chưa phải là một người lính”. Theo đánh giá đó, chiến trường chưa phải là nơi dành cho một thanh niên vừa rời ghế nhà trường, dù có nhiệt huyết và kỹ năng công nghệ đến đâu. Tuy nhiên, Noah không vì thế mà từ bỏ ý định góp sức cho Ukraine, và đang cân nhắc tìm cách tham gia vào ngành công nghiệp quốc phòng của nước này, nơi chuyên môn kỹ thuật có thể được sử dụng theo một cách khác.​

Giữa những con số thương vong vẫn còn tranh cãi, những tuyến đường sắt vẫn bền bỉ nối Kharkiv với phần còn lại của đất nước và những “nhà an toàn” bí mật ẩn mình giữa đổ nát, lựa chọn của các thanh niên Đức ở Ukraine phản chiếu nhiều tầng động lực. Đó là sự pha trộn giữa lý tưởng bảo vệ dân chủ, truyền thống gia đình, khát khao tìm ý nghĩa cho cuộc đời và cả sức hút mạo hiểm của chiến tranh hiện đại. Khi mỗi quyết định nhập ngũ có thể đổi bằng cái giá tối hậu, câu chuyện của họ trở thành một lát cắt rõ nét về cách thế hệ trẻ ở châu Âu đối diện với cuộc xung đột đẫm máu đang diễn ra ngay trên lục địa của mình