Thái độ ‘không ngại nộp 8 tỷ USD thuế’ và thông điệp quyền lực mềm của Jensen Huang

Hoa Kỳ – Jensen Huang, CEO Nvidia, nói rằng ông “hoàn toàn thấy ổn” nếu phải nộp gần 8 tỷ USD thuế tài sản cho bang California theo một đề xuất mới, dù con số này tương đương cả gia tài của nhiều tập đoàn lớn. Phát biểu tưởng như nhẹ tênh ấy thực chất phản chiếu tâm thế của một tỷ phú công nghệ đang hưởng lợi trực tiếp từ hệ sinh thái mà chính chính sách thuế, giáo dục và đầu tư công của bang đã góp phần tạo dựng suốt nhiều thập kỷ.​

Đề xuất đánh thuế tài sản một lần với mức 5% do công đoàn nhân viên y tế đưa ra từ tháng 11/2025, nhắm vào nhóm cá nhân sở hữu trên 1,1 tỷ USD tài sản cư trú tại California tính đến đầu năm 2026. Với khối tài sản 157 tỷ USD theo ước tính của Bloomberg, Jensen Huang thuộc nhóm bị tác động nặng nhất, khi riêng khoản thuế ước tính đã lên tới 7,85 tỷ USD, nhưng ông khẳng định “chưa từng nghĩ tới chuyện đó” và chấp nhận bất kỳ loại thuế nào khi đã lựa chọn sống ở Thung lũng Silicon.​

Sáng kiến này, nếu hội đủ hơn 870.000 chữ ký để đưa ra trưng cầu trong tháng 11, sẽ tạo ra một cơ chế thu thuế chưa từng có tiền lệ ở California khi đánh lên toàn bộ tài sản có giá trị của các tỷ phú, gồm cả cổ phiếu và phần sở hữu doanh nghiệp, kể cả khi họ rời khỏi bang trong năm 2026. Tuy nhiên, bất động sản không nằm trong diện đánh thuế do cư dân vốn đã phải đóng thuế nhà đất, và khoản thuế mới dự kiến sẽ được chia nhỏ để nộp dần trong 5 năm nhằm giảm cú sốc thanh khoản.​

Theo những người ủng hộ, chỉ khoảng 200 người giàu nhất California có thể mang lại cho ngân sách bang khoảng 100 tỷ USD, số tiền sẽ được đổ vào y tế, giáo dục và các chương trình hỗ trợ lương thực vốn đang thiếu hụt sau các đợt cắt giảm chi tiêu. Trong đó, Jensen Huang là trường hợp điển hình: phần lớn tài sản của ông đến từ khoảng 3% cổ phần Nvidia – hãng chip đang được định giá hơn 4.600 tỷ USD và là trụ cột của làn sóng AI toàn cầu.​

Điều đáng chú ý không chỉ là số tiền thuế, mà là cách CEO này lý giải lựa chọn gắn bó với California. Ông nhấn mạnh Nvidia đặt trụ sở tại Santa Clara vì nguồn nhân lực, coi khả năng tuyển dụng nhân sự trình độ cao là yếu tố quan trọng nhất khi quyết định đặt văn phòng ở đâu. “Ở đâu có nhân tài, chúng tôi sẽ đặt văn phòng ở đó”, phát biểu này cho thấy trong mắt giới công nghệ, thuế chỉ là một biến số, còn chất lượng hệ sinh thái – từ trường đại học đến nhà đầu tư mạo hiểm – mới là lợi thế cạnh tranh cốt lõi.​

Ở một góc nhìn khác, thái độ “không bận tâm” của Jensen Huang cũng là một dạng quyền lực mềm của giới siêu giàu công nghệ trong bối cảnh tranh luận về bất bình đẳng và thuế tài sản đang nóng lên tại Mỹ. Khi một trong những người giàu nhất thế giới chủ động thể hiện sự chấp nhận đóng góp nhiều hơn cho ngân sách công, thông điệp này có thể xoa dịu phần nào chỉ trích nhắm vào tầng lớp tỷ phú, đồng thời tạo áp lực đạo đức lên những người phản đối các sắc thuế tương tự.​

Tuy vậy, không thể bỏ qua những rủi ro chính sách kèm theo. Đánh thuế tài sản ở quy mô lớn luôn đối mặt nguy cơ khiến dòng vốn và nhân sự cao cấp dịch chuyển sang các bang hoặc khu vực có chính sách “mềm” hơn, nhất là trong ngành công nghệ nơi việc di dời văn phòng và đội ngũ chủ chốt ngày càng dễ dàng. Câu chuyện của California vì thế trở thành phép thử cho khả năng cân bằng giữa mục tiêu công bằng xã hội và duy trì sức hấp dẫn của một trung tâm đổi mới toàn cầu.​

Việc các tỷ phú được phép chia khoản thuế phải nộp trong vòng 5 năm cho thấy chính những người xây dựng đề xuất cũng ý thức rõ về nguy cơ gây sốc lên thị trường tài chính nếu buộc giới siêu giàu phải bán tháo tài sản để có tiền nộp thuế. Với những nhân vật như Jensen Huang, tài sản chủ yếu nằm ở cổ phần doanh nghiệp, nên bất kỳ biến động lớn nào trong việc bán ra đều có thể tác động trực tiếp đến giá cổ phiếu Nvidia và tâm lý nhà đầu tư.​​

Trong bức tranh đó, Jensen Huang vừa là đối tượng chịu ảnh hưởng, vừa là người định hình dư luận. Khi ông nói “thuế thế nào cũng được” và tiếp tục đặt cược vào California, đó không chỉ là lựa chọn cá nhân, mà còn là thông điệp rằng những trung tâm đổi mới thực sự có thể “đánh thuế cao mà vẫn hút nhân tài” nếu duy trì được sức hấp dẫn về cơ hội, hạ tầng và môi trường sáng tạo. Với các nền kinh tế đang tìm cách thu hút đầu tư công nghệ, bài học quan trọng nằm ở chỗ: chính sách thuế có thể linh hoạt, nhưng lợi thế nhân lực và hệ sinh thái mới là nền tảng khó thay thế.​