Máy bay thủy phi cơ mất kiểm soát ở Sri Lanka: Cảnh báo an toàn từ một cú hạ cánh xuống nước​

Nam Á – Tai nạn liên quan đến một chiếc thủy phi cơ tại Sri Lanka, phải hạ cánh khẩn cấp xuống mặt nước sau khi bị mất kiểm soát trong giai đoạn tiếp cận, một lần nữa gióng lên hồi chuông về tiêu chuẩn an toàn với các chuyến bay du lịch ngắn và hoạt động hàng không dân dụng cỡ nhỏ tại các điểm đến du lịch. Dù chiếc máy bay đã buộc phải “hạ cánh trên nước” trong tình huống bất thường, vụ việc được ghi lại và lan truyền rộng rãi không chỉ vì yếu tố giật mình, mà còn vì những câu hỏi đặt ra quanh quy trình quản lý rủi ro và khả năng ứng phó khẩn cấp của nhà chức trách.​

Theo thông tin ban đầu, chiếc thủy phi cơ gặp sự cố trong lúc đang hạ độ cao để chuẩn bị tiếp đất thì bất ngờ mất ổn định, buộc phi công phải xử lý tình huống khẩn cấp và đưa máy bay xuống mặt nước. Đoạn video cho thấy khoảnh khắc chiếc máy bay chao đảo, trượt trên mặt nước trong trạng thái không kiểm soát hoàn toàn, khiến người xem dễ liên tưởng đến một vụ rơi máy bay hơn là một cú đáp cưỡng bức. Trong những hình ảnh được ghi lại, nước bắn tung tóe quanh thân máy bay khi cánh và thân tiếp xúc với mặt nước với tốc độ cao, trước khi máy bay dần dừng lại.​

Dù thông tin chi tiết về số người trên khoang, tình trạng thương vong hay thiệt hại vật chất chưa được công bố đầy đủ, vụ việc đã nhanh chóng thu hút sự chú ý của dư luận Sri Lanka và quốc tế bởi bối cảnh xảy ra tại một điểm đến du lịch nổi tiếng, nơi hoạt động của thủy phi cơ thường được quảng bá như một trải nghiệm ngắm cảnh an toàn, độc đáo. Chính việc những chuyến bay dạng này được xem là gần gũi, “thư giãn”, thường phục vụ khách du lịch, khiến phản ứng của công chúng trước mỗi sự cố càng trở nên nhạy cảm hơn. Đáng chú ý, nhiều ý kiến trên mạng xã hội và diễn đàn du lịch bày tỏ lo ngại về việc công tác truyền thông an toàn trước chuyến bay và khả năng cứu hộ tại chỗ có thực sự tương xứng với rủi ro tiềm ẩn.​

Từ góc độ kỹ thuật, thủy phi cơ vận hành trong môi trường phức tạp hơn so với máy bay hạ cánh trên đường băng thông thường, do chịu tác động lớn của gió, sóng và điều kiện mặt nước thay đổi liên tục. Điều này khiến giai đoạn tiếp cận và chạm nước trở nên nhạy cảm, chỉ cần sai số nhỏ trong tính toán tốc độ, góc tiếp cận hoặc thay đổi đột ngột của gió cũng có thể dẫn tới tình trạng mất kiểm soát tạm thời. Trong những trường hợp như vậy, kỹ năng của phi công, khả năng phối hợp giữa tổ lái với lực lượng điều hành mặt đất và quy trình ứng phó khẩn cấp quyết định rất lớn đến việc hạn chế thiệt hại.​

Một vấn đề khác được đặt ra là việc giám sát và cấp phép cho các nhà khai thác thủy phi cơ trong bối cảnh nhiều quốc gia đang thúc đẩy du lịch trải nghiệm, trong đó có các tour bay tầm thấp ngắm cảnh. Ở một số thị trường, các hãng khai thác nhỏ hoặc nhà cung cấp dịch vụ du lịch có thể không chịu sự giám sát chặt chẽ như các hãng hàng không thương mại lớn, khiến việc bảo dưỡng, đào tạo phi công và kiểm soát lịch bay đôi khi bị xem nhẹ vì áp lực chi phí. Sự cố ở Sri Lanka, dù nguyên nhân cụ thể còn phải chờ kết luận điều tra, vẫn là lời nhắc nhở rằng không một loại hình bay nào được phép “đứng ngoài” chuẩn mực an toàn hàng không quốc tế.

Ở góc độ quản lý khủng hoảng, cách nhà chức trách và đơn vị khai thác phản hồi sau tai nạn cũng có ý nghĩa không kém. Mọi chậm trễ hoặc thiếu minh bạch trong việc cung cấp thông tin – từ nguyên nhân ban đầu, các bước cứu hộ đến kế hoạch kiểm tra an toàn – đều dễ tạo khoảng trống cho tin đồn và suy đoán, làm xói mòn niềm tin của công chúng đối với hệ thống an toàn hàng không. Ngược lại, việc công bố nhanh các dữ liệu xác thực, cam kết điều tra độc lập và triển khai biện pháp khắc phục rõ ràng có thể biến một sự cố thành cơ hội củng cố lại tiêu chuẩn an toàn.

Nhìn rộng hơn, ngành hàng không toàn cầu nhiều năm qua luôn nhấn mạnh nguyên tắc “không có sự cố nhỏ”, bởi mỗi tình huống mất kiểm soát – dù kết thúc bằng một cú hạ cánh tương đối an toàn – đều là một “bản báo cáo sống” về những lỗ hổng có thể tồn tại trong hệ thống. Các tai nạn và sự cố liên quan đến thủy phi cơ ở nhiều nước đã từng dẫn đến những điều chỉnh về quy định, từ việc bắt buộc trang bị áo phao, giới hạn số hành khách, quy định chặt hơn về điều kiện thời tiết cho phép cất/hạ cánh đến tăng tần suất kiểm tra kỹ thuật. Vụ việc tại Sri Lanka, nếu được điều tra kỹ lưỡng và chia sẻ dữ liệu mở, hoàn toàn có thể đóng góp ngược trở lại cho kho kinh nghiệm chung của ngành.

Đối với hành khách, câu chuyện đặt ra không chỉ là liệu có nên tiếp tục chọn bay bằng thủy phi cơ hay không, mà là cần nâng cao hiểu biết về an toàn khi tham gia bất cứ loại hình bay nào. Việc chú ý lắng nghe hướng dẫn an toàn, xác định rõ vị trí áo phao, lối thoát hiểm, bình tĩnh làm theo chỉ dẫn khi có sự cố là những yếu tố tưởng chừng đơn giản nhưng có thể quyết định khả năng sống sót trong tình huống khẩn cấp. Đồng thời, người tiêu dùng cũng có quyền – và nên – tìm hiểu về lịch sử an toàn, chứng chỉ của nhà khai thác trước khi đặt tour.

Với Sri Lanka, một quốc gia phụ thuộc nhiều vào du lịch, mỗi vụ tai nạn gắn với hình ảnh “thiên đường biển đảo” đều là bài kiểm tra đối với nỗ lực khôi phục niềm tin sau nhiều năm biến động kinh tế – chính trị. Cách thức nước này xử lý sự cố, hỗ trợ hành khách và cải thiện quy định an toàn sẽ góp phần định hình lại hình ảnh điểm đến trong mắt du khách quốc tế, vốn ngày càng nhạy cảm với rủi ro và minh bạch thông tin. Nếu những bài học từ vụ hạ cánh khẩn cấp trên mặt nước lần này được rút kinh nghiệm một cách nghiêm túc, không chỉ du khách trên những chuyến bay sau này được hưởng lợi, mà cả ngành du lịch – hàng không Sri Lanka cũng có cơ hội bước qua khủng hoảng bằng một tiêu chuẩn an toàn mới vững chắc hơn.