Tây Ban Nha rút đại sứ tại Israel, hạ cấp quan hệ ngoại giao

Tây Ban Nha – Chính phủ Tây Ban Nha ngày 11/3 đã ban hành sắc lệnh chính thức miễn nhiệm bà Ana Maria Salomon khỏi cương vị Đại sứ tại Israel, chấm dứt nhiệm kỳ của nhà ngoại giao này mà chưa nêu rõ thời điểm và nhân sự thay thế. Theo sắc lệnh do Bộ trưởng Ngoại giao Jose Manuel Albares đề xuất, Madrid tạm thời để trống vị trí người đứng đầu phái đoàn ngoại giao tại Tel Aviv, đánh dấu bước đi cứng rắn hiếm thấy trong quan hệ song phương.​

Nguồn tin từ Bộ Ngoại giao Tây Ban Nha được báo Times of Israel dẫn lại cho biết, đại sứ tại Tel Aviv đã được triệu hồi về nước để tham vấn với thời hạn “vô thời hạn”, thay vì một đợt tham vấn mang tính kỹ thuật như thông lệ ngoại giao. Trong giai đoạn này, Đại sứ quán Tây Ban Nha tại Israel sẽ do một đại biện điều hành, tương đương cấp độ mà Israel đang duy trì tại Đại sứ quán ở Madrid. Điều này đồng nghĩa hai nước tạm thời hạ cấp mức đại diện ngoại giao, gửi đi thông điệp rõ ràng về bất đồng sâu sắc trong cách tiếp cận các vấn đề khu vực.​

Căng thẳng ngoại giao giữa Madrid và Tel Aviv vốn đã âm ỉ từ năm ngoái. Tháng 9/2025, Tây Ban Nha triệu hồi đại sứ để tham vấn sau khi chính quyền Israel đưa ra những tuyên bố tiêu cực nhằm vào vương quốc này. Trước đó, vào tháng 5/2025, Israel đã rút đại sứ tại Madrid về nước để phản đối việc Tây Ban Nha công nhận nhà nước Palestine, và từ đó đến nay Đại sứ quán Israel tại Tây Ban Nha cũng chỉ do một đại biện lâm thời điều hành. Chuỗi động thái trả đũa lẫn nhau khiến quan hệ hai bên liên tục trượt sâu vào vòng xoáy căng thẳng, trong bối cảnh xung đột Trung Đông ngày càng phức tạp.​

Quyết định mới nhất của Madrid được đưa ra trong bối cảnh Tây Ban Nha công khai phản đối các cuộc tấn công do Mỹ và Israel tiến hành nhằm vào Iran, cho rằng các hành động quân sự leo thang này đe dọa nghiêm trọng ổn định khu vực. Thủ tướng Pedro Sanchez thời gian gần đây liên tục lên tiếng bảo vệ lập trường “không chiến tranh” của chính phủ, xem đây là trụ cột trong đường lối đối ngoại hiện nay của Tây Ban Nha. Theo ông, việc rút đại sứ và hạ cấp quan hệ ngoại giao với Israel cần được đặt trong tổng thể chính sách ưu tiên giải pháp ngoại giao, tôn trọng luật pháp quốc tế và phản đối sử dụng vũ lực đơn phương.​

Trong cuộc phỏng vấn đăng trên tờ El Diario, Thủ tướng Sanchez nhấn mạnh lập trường nói “không với chiến tranh” của Tây Ban Nha xuất phát từ những nguyên tắc đã được cân nhắc kỹ lưỡng, chứ không phải phản ứng nhất thời trước sức ép dư luận. Ông cho rằng việc Madrid kiên trì yêu cầu các bên tôn trọng luật pháp quốc tế, bảo vệ dân thường và tìm kiếm giải pháp chính trị cho xung đột đang gây tiếng vang vượt ra ngoài phạm vi quốc gia, trở thành một trong những tiếng nói khác biệt ngay trong lòng châu Âu. Theo nhà lãnh đạo này, “làn sóng tự hào” về lập trường đó hiện hữu ở cả trong nước lẫn nhiều xã hội trên thế giới.​

Thủ tướng Tây Ban Nha đồng thời bác bỏ chỉ trích từ phe đối lập, vốn cáo buộc chính phủ tận dụng xung đột Trung Đông để theo đuổi mục tiêu chính trị nội bộ. Ông Sanchez khẳng định những quyết định gần đây, trong đó có việc rút đại sứ tại Israel, không nhằm vào bất kỳ đồng minh cụ thể nào mà hướng tới việc bảo vệ một trật tự quốc tế dựa trên luật lệ. Trả lời câu hỏi về nguy cơ bị Mỹ trả đũa do Madrid không ủng hộ các chiến dịch quân sự, ông nhấn mạnh việc là đồng minh không đồng nghĩa lúc nào cũng phải tán đồng mọi bước đi của Washington. Theo ông, Tây Ban Nha đã nhất quán dựa trên luật pháp quốc tế để định hình lập trường trong các cuộc xung đột gần đây, từ Ukraine đến Gaza và nay là căng thẳng liên quan Iran.​