Nông dân Mỹ ồ ạt bán ngô, đậu tương giữa cơn sốt giá

Hoa Kỳ – Tận dụng đợt tăng giá ngũ cốc mạnh kể từ khi bùng phát xung đột tại Trung Đông, nông dân Mỹ đang đồng loạt bán lượng ngô và đậu tương đã trữ từ vụ mùa năm ngoái, thay vì tiếp tục găm hàng chờ giá.​

Ngày 13/3, giá hợp đồng tương lai đậu tương trên sàn Chicago vọt lên mức cao nhất kể từ tháng 5/2024, lần đầu vượt ngưỡng 12 USD mỗi giạ (tương đương 25,4-27,2 kg tùy loại nông sản). Giá ngô cũng leo lên đỉnh mới kể từ tháng 5/2025, trong khi lúa mì đạt mức cao nhất từ tháng 6/2024, tạo nên một mặt bằng giá hoàn toàn khác so với giai đoạn trầm lắng kéo dài trước đó.​

Diễn biến đảo chiều này nhanh chóng kích hoạt làn sóng bán ra tại vùng Trung Tây – “vựa ngũ cốc” của Mỹ – nơi nông dân đã phải oằn mình gánh phí lưu kho suốt nhiều tháng. Dave Kestel, nông dân ở Manhattan, bang Illinois, cho biết ông đã tranh thủ bán 40% lượng ngô và đậu tương thu hoạch từ năm ngoái, đồng thời chốt bán khoảng 10% sản lượng dự kiến của vụ mùa 2026. Theo ông, chi phí lưu trữ mỗi ngày là áp lực buộc phải hành động khi giá vừa nhích lên, và đợt tăng giá lần này đủ lớn để ông “nhảy múa vì sung sướng”.​

Tại Waseca, bang Minnesota, nông dân Richard Guse – người cùng anh trai và con trai canh tác khoảng 3.500 mẫu (hơn 1.400 ha) – cho hay gia đình ông vừa bán một phần ba sản lượng ngô năm 2025 cho nhà sản xuất ethanol Guardian Energy, với giá 4,25 USD mỗi giạ. Mức giá này chỉ mang lại khoản lợi nhuận khiêm tốn, nhưng tốc độ tăng “rất nhanh” khiến ông không muốn bỏ lỡ cơ hội chốt lời sau thời gian dài chịu đựng giá thấp.​

Không ít hộ còn mạo hiểm bán trước sản lượng vụ mùa tới. Tại bang Indiana, nông dân Keaton Lyons, canh tác khoảng 1.200 mẫu (485 ha), đã đồng ý bán 100.000 giạ ngô sắp gieo. Ông thừa nhận rất hài lòng với mặt bằng giá hiện tại, nhưng cũng lo lắng vì khi chưa gieo hạt nào xuống đất thì đã cam kết bán trước tới 65% sản lượng dự kiến, nghĩa là áp lực về thời tiết và năng suất trong những tháng tới sẽ lớn hơn nhiều.​

Theo giới phân tích, chiến sự ở Trung Đông đã đẩy giá dầu tăng, kéo theo giá các loại nông sản sử dụng làm nguyên liệu sản xuất nhiên liệu sinh học, trong đó có ngô và đậu tương. Cùng lúc, xung đột làm gián đoạn những tuyến vận chuyển phân bón quan trọng đi qua khu vực này, khiến chi phí đầu vào leo thang và góp phần đẩy giá ngô tăng thêm.​

Chỉ trong vài ngày, giá ngô và đậu tương có lúc tăng khoảng 6% so với thời điểm trước khi nổ ra chiến sự, mức đủ để nhiều nông dân có lãi ở các mức độ khác nhau. Angie Setzer, chuyên gia tại công ty tư vấn Consus Ag Consulting, nhận định đợt tăng giá mạnh này đã tạo ra cơ hội mà nhà nông chờ đợi suốt thời gian dài, khi nhiều người phải cầm cự trong bối cảnh chi phí sản xuất tăng mà giá bán lại ì ạch.​​

Dù giá cải thiện, nhiều chuyên gia đánh giá biên lợi nhuận nhìn chung vẫn khá mỏng, khi chi phí phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và giống đã tăng mạnh trong hai năm qua. Điều này khiến bức tranh của ngành nông nghiệp Mỹ vẫn kém sáng sủa, bởi đợt tăng giá hiện tại mới chỉ giúp một bộ phận nông dân “thở phào” tạm thời chứ chưa đủ để bù đắp giai đoạn khó khăn kéo dài.​

Rủi ro lớn tiếp theo nằm ở chi phí phân bón. Hơn một phần ba lượng phân bón giao dịch trên toàn cầu đi qua eo biển Hormuz – nơi đang bị tắc nghẽn vì căng thẳng địa chính trị – đúng vào thời điểm nhiều vùng trồng trọt cần bón sớm để quyết định năng suất cho cả năm. Nếu nguồn cung tiếp tục khan hiếm, nông dân buộc phải cắt giảm lượng sử dụng, dẫn tới nguy cơ giảm năng suất đối với ngô, đậu tương, lúa mì và gạo, trong khi chi phí canh tác trên mỗi đơn vị sản lượng lại tăng.​

Mỹ hiện nhập khẩu khoảng 20% tổng lượng phân bón tiêu thụ trong nước. Chỉ trong giai đoạn từ 27/2 đến 6/3, giá mỗi tấn phân urê cập cảng tại Mỹ đã tăng tới 30%, theo số liệu của Viện Phân bón. Nếu tình trạng gián đoạn thương mại kéo dài, giá phân bón có thể còn tiếp tục leo thang, gây sức ép lớn hơn lên hoạt động sản xuất nông nghiệp và chuyển hóa thành chi phí tăng trong toàn chuỗi cung ứng lương thực.​

​