Mất điện diện rộng ở Anh, Pháp phơi bày khoảng trống an ninh năng lượng mùa đông​

Châu Âu – Hàng trăm nghìn hộ gia đình tại Anh và Pháp đang trải qua những ngày mùa đông trong cảnh không điện, giao thông tê liệt sau khi bão mùa đông Goretti quét qua với gió giật lên tới khoảng 200 km/giờ tại nhiều khu vực phía tây bắc nước Pháp. Câu chuyện không chỉ dừng lại ở thiệt hại vật chất tức thời, mà còn đặt ra những câu hỏi khó về khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng và hạ tầng thiết yếu của châu Âu trước xu hướng thời tiết cực đoan ngày càng dày hơn.​

Tại Anh, nhà điều hành lưới điện National Grid ghi nhận hơn 55.000 hộ gia đình mất điện, chủ yếu ở vùng tây nam và khu vực Midlands phía tây, trong khi nhiều trường học đóng cửa, cây đổ chặn đường và gây hư hỏng đường dây, khiến giao thông đường bộ lẫn đường sắt gián đoạn. Ở Cornwall, nơi chịu tác động nặng nề nhất, nhà chức trách khuyến cáo người dân hạn chế tối đa việc đi lại, phản ánh mức độ rủi ro an toàn công cộng khi một cơn bão mùa đông đủ sức làm tê liệt cả một vùng rộng lớn chỉ trong vài giờ.​

Trên không phận, hệ thống hàng không của một trong những khu vực bận rộn nhất thế giới cũng buộc phải giảm tốc. Tại sân bay London Heathrow, ít nhất 69 chuyến bay cất cánh và hạ cánh bị hủy, phần lớn là các chặng ngắn do British Airways khai thác, ảnh hưởng trực tiếp đến khoảng 9.000 hành khách. Các đường bay kết nối với Đức cũng bị hủy, cho thấy sự mong manh của mạng lưới vận tải châu Âu khi chỉ một mắt xích khí tượng bất thường đã đủ làm vỡ nhịp chuỗi cung ứng và di chuyển nội khối.​

Ở phía bên kia eo biển Manche, Pháp đối mặt với mức độ thiệt hại rộng hơn về năng lượng khi hơn 380.000 hộ gia đình bị cắt điện sau khi bão Goretti quét qua khu vực tây bắc đêm hôm trước. Mặc dù gió giật mạnh và nhiều cây đổ, số người bị thương được ghi nhận chỉ ở mức sáu trường hợp nhẹ theo đánh giá ban đầu của Bộ Nội vụ, cho thấy các biện pháp cảnh báo sớm và sơ tán đã phần nào phát huy tác dụng, nhưng không che mờ được điểm yếu của lưới điện trước gió cực mạnh và mưa tuyết dày.​

Dọc bờ biển Bretagne, những con sóng cao từ 10 đến 13 mét trong đêm tràn vào nhiều đoạn bờ, buộc ngành đường sắt ở miền bắc Pháp gần như ngừng hoạt động trong ngày, ngoại trừ một số tuyến ngoại lệ hiếm hoi. Tại Normandie và Bretagne, kế hoạch khôi phục chạy tàu chỉ được tính đến vào buổi chiều, trong khi vùng phụ cận Paris, Alsace và Lorraine cũng ghi nhận tình trạng gián đoạn, trường học ở các hạt Manche và Seine-Maritime phải đóng cửa theo khuyến cáo “ở yên trong nhà” của chính quyền.​

Điểm đáng chú ý nhất về khía cạnh an ninh năng lượng là quyết định tạm dừng vận hành nhà máy điện hạt nhân Flamanville nằm bên bờ eo biển Manche. Tập đoàn điện lực EDF cho biết đã hạ công suất rồi ngừng lò phản ứng theo quy trình an toàn khi có thời tiết cực đoan, chỉ giữ lại đội ngũ nhân sự thiết yếu trực trong nhà máy, còn những nhân viên khác được yêu cầu làm việc từ xa, qua đó cho thấy ngay cả các nguồn điện được xem là ổn định như hạt nhân cũng không đứng ngoài rủi ro khí hậu.​

Chuỗi sự kiện từ bão tuyết ở Anh, Pháp đến tình trạng tê liệt tại sân bay Schiphol ở Amsterdam vài ngày trước, nơi khoảng 450 chuyến bay bị hủy và nhiều tai nạn giao thông được ghi nhận, cho thấy một bức tranh rộng hơn: châu Âu đang phải vận hành kinh tế và hạ tầng trong một “mùa đông mới”, nơi cực đoan thời tiết không còn là ngoại lệ. Đường bộ, đường sắt, hàng không và lưới điện – bốn trụ cột hạ tầng – đang trở thành mặt trận thử sức năng lực thích ứng của từng quốc gia và của cả Liên minh châu Âu trong bối cảnh biến đổi khí hậu.​

Từ góc độ quản trị rủi ro, những thiệt hại lần này hé lộ ba lỗ hổng lớn. Thứ nhất, lưới điện truyền tải trên diện rộng vẫn phụ thuộc vào đường dây trên không, rất dễ tổn thương trước gió mạnh và cây đổ, dẫn đến cúp điện dây chuyền. Thứ hai, các trung tâm giao thông trọng yếu như Heathrow, Schiphol hay mạng lưới đường sắt miền bắc Pháp chưa có đủ kịch bản dự phòng về nhân lực, thiết bị và lịch bay, lịch tàu linh hoạt khi điều kiện thời tiết vượt ngưỡng thiết kế. Thứ ba, các cộng đồng địa phương – từ Cornwall đến Bretagne – vẫn đặt nhiều kỳ vọng vào các cảnh báo hành chính, trong khi năng lực tự chuẩn bị (máy phát dự phòng, kho dự trữ, kế hoạch di chuyển) chưa đồng đều.​

Về dài hạn, bão Goretti là lời nhắc nhở rõ ràng rằng câu chuyện an ninh năng lượng châu Âu không chỉ nằm ở nguồn cung khí đốt hay tỉ trọng năng lượng tái tạo, mà còn ở khả năng bảo vệ và “cứng hóa” hạ tầng trước những cú sốc từ thiên nhiên. Khi các mô hình khí hậu dự báo thời tiết cực đoan sẽ xuất hiện dày hơn, câu hỏi đặt ra không phải là liệu những đợt mất điện diện rộng như ở Anh và Pháp có lặp lại hay không, mà là các chính phủ sẵn sàng đầu tư bao nhiêu để giảm thiểu thiệt hại và giữ cho xã hội vận hành liên tục trong điều kiện bất ổn mới.​