Kinh tế Mỹ trước bài toán khó cho tân chủ tịch Fed

Hoa Kỳ – Ông Kevin Warsh, người vừa được Tổng thống Donald Trump đề cử làm Chủ tịch tiếp theo của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed), dự kiến nhậm chức vào tháng 5 tới trong bối cảnh kinh tế đầy thách thức. Nhiệm vụ kép của Fed là vừa kiểm soát lạm phát, vừa hỗ trợ thị trường lao động, song hai mục tiêu này đang có nguy cơ xung đột gay gắt hơn bao giờ hết.​

Theo đánh giá của CNBC ngày 10/3, ông Warsh có thể phải đối mặt với lựa chọn khó khăn giữa việc ưu tiên chống lạm phát hay hỗ trợ việc làm, trong khi cả hai đều là yêu cầu cốt lõi trong khuôn khổ chính sách tiền tệ của Mỹ. Trong lý thuyết và thực tiễn điều hành, Fed có ba hướng hành động chính: tăng lãi suất để hạ nhiệt cầu tiêu dùng và kiềm chế lạm phát, hạ lãi suất để kích thích tăng trưởng và tuyển dụng, hoặc giữ nguyên mặt bằng lãi suất nhằm duy trì trạng thái cân bằng tương đối giữa hai mục tiêu.​

Tuy nhiên, diễn biến kinh tế hiện tại cho thấy sự “xa xỉ” của lựa chọn cân bằng đang dần bị thu hẹp. Khi ông Warsh chính thức tiếp quản cương vị Chủ tịch Fed, các nhà hoạch định chính sách nhiều khả năng sẽ phải xử lý đồng thời một thị trường việc làm có dấu hiệu bấp bênh và tình trạng lạm phát dai dẳng, trong đó áp lực giá cả bị đẩy lên bởi cú sốc năng lượng. Giá dầu thô Mỹ đã có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng vào ngày 9/3, trước khi hạ nhiệt sau phát biểu trấn an của Tổng thống Trump rằng xung đột tại Trung Đông sẽ sớm chấm dứt.​

Lạm phát đình trệ, tức lạm phát cao song song với tăng trưởng thấp, từ lâu được coi là kịch bản tồi tệ nhất với các nhà hoạch định chính sách tiền tệ. Trong bối cảnh đó, Fed buộc phải lựa chọn ưu tiên cho một mục tiêu, chấp nhận rủi ro để mất cả hai: nếu thắt chặt mạnh tay để kéo lạm phát xuống, thị trường lao động có thể chịu cú sốc lớn; ngược lại, nếu nới lỏng để hỗ trợ tăng trưởng và việc làm, lạm phát có thể ăn sâu và khó kiểm soát hơn về dài hạn.​

Áp lực đối với ông Warsh không chỉ đến từ thị trường, mà còn từ chính kỳ vọng của Nhà Trắng. Tổng thống Trump nhiều lần công khai bày tỏ mong muốn Fed tiếp tục cắt giảm mạnh lãi suất, nhấn mạnh quan điểm rằng lạm phát không còn là mối đe dọa nghiêm trọng đối với nền kinh tế Mỹ. Ông cho rằng các đợt giảm lãi suất khởi động từ tháng 9/2025 cần được nối dài, qua đó tạo thêm động lực cho tăng trưởng, thị trường chứng khoán và việc làm.​

Trên thực tế, kỳ vọng chính trị về lãi suất thấp thường tạo sức ép không nhỏ lên ngân hàng trung ương, vốn được thiết kế để hoạt động với mức độ độc lập nhất định nhằm tránh bị chi phối bởi chu kỳ bầu cử. Với ông Warsh, thách thức nằm ở việc vừa phải trấn an Nhà Trắng, vừa duy trì được niềm tin của thị trường vào cam kết chống lạm phát của Fed. Nếu Fed bị nhìn nhận là quá mềm mỏng trước mong muốn nới lỏng, lợi suất trái phiếu dài hạn, kỳ vọng lạm phát và biến động trên thị trường tài chính có thể gia tăng đáng kể.​

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, giá năng lượng khó sớm hạ nhiệt, khiến bài toán lạm phát càng khó giải. Giá dầu tăng không chỉ đẩy chi phí vận tải và sản xuất lên cao, mà còn âm thầm bào mòn sức mua của hộ gia đình. Điều này đặt Fed vào thế phải tính toán kỹ hơn từng bước đi, bởi tác động của chính sách tiền tệ lên nền kinh tế thường có độ trễ, trong khi cú sốc giá năng lượng lại thể hiện rất nhanh trong đời sống hàng ngày.​

​