Kiếm tiền từ Facebook và ranh giới thuế tại Đức

Việc Facebook mở rộng các chương trình kiếm tiền từ nội dung số đang âm thầm tạo ra một nguồn thu mới cho nhiều người Việt tại Đức. Từ Reels, quảng cáo, Stars cho đến các khoản thưởng theo lượt xem, ngày càng nhiều tài khoản cá nhân nhận được tiền chuyển trực tiếp về tài khoản ngân hàng. Một bài đăng trong nhóm Facebook chuyên hỗ trợ khai thuế cho người Việt đã thu hút sự chú ý lớn khi đặt ra câu hỏi cốt lõi: tiền kiếm được từ Facebook tại Đức có phải khai thuế hay không.

Nội dung bài viết khẳng định rõ ràng: có, và là bắt buộc. Theo phân tích của người đăng bài, Finanzamt không xem đây là “tiền thưởng cho vui” mà coi là thu nhập từ hoạt động tự kinh doanh. Điều này đồng nghĩa với nghĩa vụ khai Einkommensteuer, có thể phát sinh Gewerbesteuer nếu vượt ngưỡng miễn trừ, và đặc biệt là Umsatzsteuer nếu không thuộc diện doanh nghiệp nhỏ. Điểm mấu chốt được nhấn mạnh là cơ quan thuế không căn cứ vào số tiền lớn hay nhỏ, cũng không căn cứ vào việc đã rút tiền hay chưa, mà đánh giá bản chất hoạt động có mang tính lặp lại, có chủ đích tạo thu nhập hay không.

Một nội dung gây nhiều tranh luận trong phần bình luận là câu chuyện đăng ký Gewerbe hay Freiberufler. Nhiều người cho rằng làm nội dung cá nhân, chia sẻ đời sống hay kiến thức thì có thể được xếp vào hoạt động tự do. Tuy nhiên, cả bài viết lẫn nhiều ý kiến phản hồi đều chỉ ra thực tế: trong phần lớn trường hợp, Finanzamt xếp hoạt động kiếm tiền từ Facebook vào Gewerbe. Ngay cả những người đã có sẵn Gewerbe, như chủ tiệm nail hay nhà hàng, nếu làm nội dung không liên quan trực tiếp thì vẫn không cần mở thêm Gewerbe mới, chỉ cần bổ sung ngành nghề phù hợp. Điều này cho thấy hệ thống thuế Đức linh hoạt về hình thức, nhưng rất chặt chẽ về nghĩa vụ.

Phần bình luận phản ánh rõ tâm lý phổ biến trong cộng đồng. Có người chia sẻ chỉ kiếm được vài euro, thậm chí vài cent, và cho rằng “chắc không sao”. Có người khác lo lắng vì đã rút tiền về tài khoản cá nhân mà chưa đăng ký gì. Những phản hồi có kinh nghiệm cho thấy đây chính là rủi ro lớn nhất: Facebook không yêu cầu người dùng có Gewerbe để rút tiền, nhưng điều đó không có giá trị pháp lý trước Finanzamt. Nếu bị phát hiện, người kiếm tiền có thể bị yêu cầu đăng ký Gewerbe hồi tố, nộp lại Steuererklärung kèm báo cáo thu chi, thậm chí chịu phạt hành chính nếu bị đánh giá là chậm khai báo.

Bài viết cũng đề cập đến một trường hợp ngoại lệ hiếm hoi: khi Facebook chỉ trả tiền một lần duy nhất, không có tính lặp lại và không có ý định kiếm tiền lâu dài, khoản thu đó có thể được khai vào nhóm thu nhập khác. Tuy nhiên, nhiều bình luận nhấn mạnh rằng trong bối cảnh thuật toán khuyến khích đăng video đều đặn và bật kiếm tiền liên tục, việc viện dẫn ngoại lệ này là rất khó thuyết phục trước cơ quan thuế.

Nhìn rộng hơn, câu chuyện này phản ánh một thay đổi lớn trong đời sống kinh tế của người Việt tại Đức. Thu nhập số đang trở thành một phần thực tế, song lại thường bị xem nhẹ vì số tiền ban đầu nhỏ. Trong khi đó, Finanzamt ngày càng tăng cường kiểm soát các dòng tiền chuyển từ nước ngoài và các nền tảng số, khiến việc “không ai biết đâu” trở thành một suy nghĩ đầy rủi ro.

Từ góc độ chuyên gia, lời khuyên rõ ràng là: nếu đã bật kiếm tiền và có hoạt động đăng nội dung thường xuyên, cần chủ động đăng ký Gewerbe hoặc làm rõ tư cách Freiberufler ngay từ đầu. Mọi khoản thu từ Facebook nên được ghi nhận đầy đủ, kể cả khi tiền được chuyển về tài khoản cá nhân. Việc lập báo cáo thu – chi đơn giản, lưu lại sao kê và hóa đơn chi phí liên quan như thiết bị, internet hay phần mềm sẽ giúp giảm đáng kể nghĩa vụ thuế. Trong trường hợp đã nhận tiền nhưng chưa đăng ký, giải pháp an toàn nhất là chủ động liên hệ Finanzamt hoặc tư vấn thuế để khai báo bổ sung sớm, thay vì chờ đến khi bị kiểm tra.

Đối với người Việt đang sinh sống tại Đức và cả thế hệ người Đức gốc Việt quen thuộc với mạng xã hội, câu chuyện kiếm tiền từ Facebook không còn là vấn đề nhỏ lẻ. Đây là minh chứng cho việc hội nhập kinh tế số đòi hỏi sự hiểu biết pháp lý tương xứng. Minh bạch và chủ động không chỉ giúp tránh rủi ro thuế, mà còn mở ra con đường bền vững hơn cho những ai muốn biến sáng tạo nội dung thành một nguồn thu nhập nghiêm túc tại Đức.