Chiến tranh mạng: Châu Âu bí mật tấn công Nga

Châu Âu – Các chính phủ châu Âu từ lâu không còn chỉ phòng thủ trước các cuộc tấn công mạng. Họ đã bắt đầu phản công. Việc trả đũa một cường quốc hạt nhân như Nga từng được xem là điều không thể tưởng tượng, nhưng nay điều đó đã diễn ra, dù hoàn toàn trong bí mật. Một quốc gia đang giữ vị trí trung tâm của cuộc chiến mạng này.

Trên tầng cao nhất của một tòa nhà văn phòng bằng kính ở Tallinn, Aare Reintam lên kế hoạch cho những nhiệm vụ mà tất cả những người tham gia sau này sẽ luôn phủ nhận. Trước mặt ông là cả một bức tường đầy màn hình, hiển thị bảng số liệu, đồ thị và bản đồ một thành phố ven biển. Có thể nhận ra khu dân cư, nhà máy, nhà máy điện, cột điện cao thế, bệnh viện và kho hàng. Các màu sắc thay đổi liên tục cho biết tình trạng của chúng: vẫn còn hoạt động hay đã bị xâm nhập.

“Người ta có thể làm tê liệt thế giới hiện đại của chúng ta một cách khá dễ dàng,” Reintam nói. Ông làm việc cho công ty an ninh mạng CybExer của Estonia. Nhóm của ông tập trung vào hai câu hỏi nhạy cảm: làm thế nào để phòng thủ trước các cuộc tấn công mạng – và làm thế nào để tiến hành chúng một cách hiệu quả. Các chính phủ phương Tây từ lâu đã không chỉ dựa vào phòng thủ, mà còn chủ động tấn công, chẳng hạn âm thầm gửi virus máy tính vào Nga hoặc Iran.

Sáng hôm đó, Reintam mặc quần jeans và áo hoodie. Ông là một thường dân, nhưng vẫn tham gia trực tiếp vào mặt trận này – một chiến binh trên chiến tuyến ảo. “Chúng tôi cung cấp năng lực tấn công cho nhiều quốc gia EU,” ông nói. Tại CybExer, một cuộc diễn tập đang diễn ra, các màn hình ở tầng bốn hiển thị kết quả theo thời gian thực. Những gì chính xác đang được mô phỏng thì không thể tiết lộ. “Cứ viết rằng: đây là chiến tranh hiện đại,” Reintam nói.

Châu Âu dường như đang ở trong một vùng xám giữa chiến tranh và hòa bình. Theo phân tích của tập đoàn Microsoft (Mỹ), số lượng các cuộc tấn công mạng có nguồn gốc từ Nga đã tăng khoảng 25% trong năm nay. Các tin tặc có liên hệ với Điện Kremlin bị nghi ngờ đã kiểm soát một đập nước ở Na Uy và mở cửa xả. Vụ việc không gây hậu quả nghiêm trọng, nhưng cho thấy điều gì là có thể xảy ra.

Ngoài ra, các máy bay không người lái nghi của Nga liên tục xâm phạm không phận EU. Chỉ vài tuần trước, một đàn drone đã bị phát hiện gần nhà máy điện hạt nhân Doel của Bỉ. Ở Ba Lan, một vụ nổ gần đây đã phá hủy đường ray của một tuyến đường sắt quan trọng. Phải phản ứng thế nào trước những hành động khiêu khích và phá hoại này? Một số chính phủ dường như tin rằng câu trả lời nằm ở các thuật toán của những công ty như CybExer. Các chính trị gia châu Âu đang thay đổi cách nghĩ: việc trả đũa Nga từng là điều cấm kỵ, nay đã diễn ra, dù hoàn toàn trong bóng tối. Trên lục địa này, một cuộc chiến thầm lặng của các thuật toán đã bùng nổ.

Theo Reintam, điểm yếu tồn tại ở khắp nơi. Tin tặc thậm chí không cần tấn công sân bay hay ngân hàng – những mục tiêu được bảo vệ nghiêm ngặt. Chỉ cần nhắm vào hệ thống thoát nước. Nhiều máy bơm nước vẫn trao đổi dữ liệu qua mạng 2G với mã hóa yếu. Một cuộc tấn công như vậy có thể kích hoạt phản ứng dây chuyền: nhà vệ sinh ngừng hoạt động, vi khuẩn sinh sôi, người dân đổ bệnh, bệnh viện quá tải. “Cuối cùng,” Reintam nói, “cả hệ thống y tế sẽ lung lay.”

Các công ty an ninh mạng của Estonia hiện thuộc hàng tốt nhất thế giới. Chuyên gia từ khắp châu Âu đến đây để học hỏi, NATO thường xuyên tổ chức diễn tập tại quốc gia này. Ở vùng đông bắc châu Âu, không xa biên giới Nga, một trung tâm toàn cầu về phòng thủ mạng đã hình thành.

Thủ tướng Estonia Kristen Michal giải thích vì sao đất nước ông trở thành mục tiêu đặc biệt. Estonia là một trong những quốc gia số hóa nhất thế giới. Hầu như mọi thủ tục hành chính đều được thực hiện trực tuyến. Hệ thống y tế, trường học và cơ quan thuế dùng chung cơ sở dữ liệu. Công dân có thể ký tài liệu và bỏ phiếu quốc hội qua mạng. Với chương trình e-Residency, chính phủ còn cho phép người nước ngoài điều hành doanh nghiệp tại Estonia mà không cần sống ở đây.

Nhưng chính mức độ số hóa cao đó cũng tạo ra mặt trái. Năm 2007, Estonia hứng chịu một cuộc tấn công mạng lớn: website của các cơ quan nhà nước và ngân hàng bị sập, máy ATM ngừng hoạt động. Nga bị nghi ngờ đứng sau vụ việc. Từ đó đến nay, các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn, dù ở mức độ thấp hơn. “Đáng lẽ người ta nghĩ Điện Kremlin đã đủ bận rộn với cuộc chiến ở Ukraine,” Michal nói, “nhưng họ vẫn còn thời gian để hack.”

Sau vụ tấn công năm 2007, NATO đã thành lập Trung tâm Nghiên cứu Phòng thủ Mạng Hợp tác (CCDCOE) tại Tallinn. Khoảng 70 chuyên gia quân sự và dân sự tại đây phân tích các cuộc tấn công mạng, xây dựng biện pháp đối phó và tư vấn cho các quốc gia thành viên NATO. Hai cuộc diễn tập lớn đã được tổ chức trong năm nay: “Locked Shields”, tập trung vào phòng thủ, và “Crossed Swords”, nơi các chuyên gia luyện tập tấn công chủ động.

Một trong những kịch bản nguy hiểm nhất là tấn công vào lưới điện. Chỉ cần làm tê liệt một số máy phát điện, hệ thống có thể sụp đổ nhanh chóng, dẫn đến mất điện trên diện rộng. “Không có điện thì không có gì hoạt động,” một sĩ quan NATO nói. “Không thẻ tín dụng, không tủ lạnh, không máy tính. Một xã hội hiện đại có thể bị destabilize chỉ trong thời gian rất ngắn.”

Cuộc chiến mạng giữa châu Âu và Nga vì thế không có tiếng súng, nhưng tác động của nó là thật. Khi đời sống hiện đại phụ thuộc ngày càng sâu vào công nghệ số, không gian mạng đã trở thành chiến trường mới, nơi ranh giới giữa hòa bình và chiến tranh ngày càng mờ nhạt.

theo Welt