Chiến dịch dọn rác đầu năm ở Düsseldorf: Mặt trái của một đêm pháo hoa

Nordrhein-Westfalen – Chưa đầy tám tiếng sau thời khắc giao thừa, khu Phố Cổ Düsseldorf đã bước vào một “ca làm việc” khác: ca của 85 công nhân vệ sinh trong những chiếc áo cam lặng lẽ thu gom hậu quả từ bữa tiệc đường phố đón năm mới. Chai sâm panh, lon bia, đĩa giấy, vỏ pháo và tàn dư pháo hoa phủ kín mặt đường, biến không gian vừa náo nhiệt đêm qua thành một bãi rác tạm thời mà thành phố buộc phải xử lý trong thời gian ngắn.​

Công ty Awista, đơn vị phụ trách rác thải và vệ sinh đường phố Düsseldorf, triển khai từ sáng sớm lực lượng cùng dàn xe chuyên dụng để trả lại diện mạo bình thường cho trung tâm thành phố. Theo ước tính, khoảng 80 mét khối rác thải từ hoạt động ăn mừng giao thừa sẽ được thu gom trong ngày, một con số cho thấy “cái giá vật chất” phải trả cho vài giờ pháo hoa, nhạc lớn và sự phấn khích tập thể.​

Khung cảnh buổi sáng đầu năm tạo nên sự đối lập rõ nét: trong khi xe quét đường, xe chở rác và xe tưới nước lần lượt lăn bánh qua các con phố, âm nhạc vẫn còn vang ra từ một số câu lạc bộ, và những người chơi đêm vẫn lảo đảo rời khỏi các quán bar. Hai nhịp sống – tận hưởng và dọn dẹp – giao thoa ngay trên cùng một vỉa hè, cho thấy phía sau một đêm “vui hết mình” luôn là một đội ngũ âm thầm gánh phần việc nặng nề nhất.​

Với những công nhân như Enver Seljmani của Awista, đây không phải trải nghiệm lần đầu. Anh vừa thu gom vỏ chai trước cửa một câu lạc bộ vừa nhận xét năm nay rác đã nhiều, nhưng năm trước còn nhiều hơn nữa, đủ để hình dung xu hướng tiêu thụ và xả thải trong mỗi dịp giao thừa không hề giảm đi dù các chiến dịch kêu gọi ý thức đã được nhắc lại nhiều lần. Sau khu Phố Cổ, đội của anh còn phải di chuyển tiếp đến khu Cảng Truyền thông, đường Königsallee, dải bờ sông Rhine và khu vực nhà ga chính.​

Từ góc nhìn quản lý đô thị, chiến dịch dọn rác đầu năm ở Düsseldorf là một “ca trực cao điểm” đúng nghĩa: 17 xe quét đường, 3 xe chở nước, 3 xe hút lá và 10 xe chở rác được huy động để xử lý khối lượng chất thải tập trung trong một khoảng thời gian rất ngắn. Dù vậy, giới chức thành phố thừa nhận rác giao thừa không thể dọn sạch trong vài tiếng; ở những khu vực ngoài điểm nóng ăn mừng, rác sẽ được xử lý theo lịch làm sạch định kỳ, đồng nghĩa với việc phải mất vài ngày để thành phố thực sự trở lại trạng thái ngăn nắp.​

Câu chuyện không chỉ dừng ở con số 80 mét khối rác, mà còn nằm ở bài toán trách nhiệm của người dân. Chính quyền Düsseldorf công khai kêu gọi những người đã đốt pháo, mở tiệc ngoài trời chủ động quay lại dọn phần rác của mình, bởi không một hệ thống vệ sinh công cộng nào đủ sức “theo kịp” nếu hàng chục nghìn người cùng mặc nhiên bỏ lại mọi thứ trên vỉa hè. Lời kêu gọi này phản ánh nỗ lực chuyển dịch từ mô hình “dọn hộ” sang “cùng dọn”, nhất là trong bối cảnh các cuộc tranh luận về môi trường và lối sống bền vững ngày càng gay gắt.​

Mặt khác, chiến dịch của Awista cũng là góc nhìn cụ thể về chi phí xã hội của pháo hoa và tiệc tùng đường phố, vốn lâu nay thường được nhìn một chiều như “màu sắc không thể thiếu” của đêm giao thừa. Ngoài vấn đề rác thải, tàn dư pháo nổ, giấy, nhựa, kim loại còn gây áp lực lên hệ thống thu gom, xử lý chất thải, đồng thời tạo thêm rủi ro cho động vật đô thị và hệ thống thoát nước nếu không được thu dọn kịp thời.​

Tuy vậy, chiến dịch dọn rác đầu năm cũng cho thấy một mặt khác của thành phố: khả năng tổ chức, điều phối và sẵn sàng “làm ca khó nhất” để người dân bắt đầu năm mới trong một không gian sạch sẽ hơn. Hình ảnh những chiếc áo cam cặm cụi làm việc khi nhiều người vẫn còn say giấc hoặc vừa rời quán bar đặt ra câu hỏi quen thuộc nhưng chưa bao giờ cũ: ai thực sự trả giá cho sự tiện lợi và thoải mái mà đám đông đang tận hưởng.​

Khi chiều xuống, những con phố trung tâm Düsseldorf sẽ lại trông như chưa từng có một “cơn bão rác” nào đi qua, chỉ còn vài vết nhỏ sót lại sẽ được giải quyết trong những ngày tiếp theo theo lịch vệ sinh thường kỳ. Nhưng với những người thu gom rác, giao thừa không kết thúc ở thời khắc pháo hoa, mà ở lúc túi rác cuối cùng được đưa lên xe, mặt đường khô sạch trở lại và thành phố sẵn sàng cho một vòng tuần hoàn mới của những cuộc vui – và những chiến dịch dọn dẹp – trong năm mới.