Anh – Pháp siết vòng vây IS tại Syria

World – Cuộc không kích mới nhất của Anh và Pháp vào một kho vũ khí ngầm của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) ở Syria cho thấy cuộc chiến chống khủng bố tại Trung Đông chưa hề “hạ nhiệt”, dù dư luận thế giới đã phần nào chuyển sự chú ý sang các điểm nóng khác. Đây không chỉ là một chiến dịch quân sự đơn lẻ, mà là thông điệp chính trị – an ninh rõ ràng về quyết tâm ngăn chặn nguy cơ IS tái tập hợp lực lượng trong bối cảnh bất ổn khu vực kéo dài.​

Theo thông tin công bố, các máy bay chiến đấu của Anh và Pháp đã đánh trúng một cơ sở được mô tả là kho vũ khí ngầm, nằm ở khu vực núi phía bắc Palmyra, nơi được xác định qua hoạt động trinh sát và tình báo. Tại đây, IS được cho là cất giữ vũ khí, chất nổ và xây dựng mạng lưới đường hầm với mục đích chuẩn bị cho các cuộc tấn công trong tương lai, cho thấy tổ chức này vẫn duy trì được hạ tầng hậu cần bí mật dù đã mất lãnh thổ “caliphate”. Bộ Quốc phòng Anh cho biết máy bay Typhoon FGR4 sử dụng bom dẫn đường Paveway IV để đánh sập các đường hầm dẫn xuống cơ sở, và đánh giá ban đầu cho thấy mục tiêu đã bị phá hủy, toàn bộ máy bay trở về an toàn, không ghi nhận thiệt hại.​

Điểm đáng chú ý trong chiến dịch này là sự phối hợp nhịp nhàng giữa hai đồng minh châu Âu, cả ở cấp độ quân sự lẫn chiến lược. Trong khi Anh triển khai các máy bay Typhoon FGR4 được tiếp nhiên liệu trên không bởi máy bay Voyager, phía Pháp cùng tham gia tấn công vào cùng một mục tiêu, thể hiện mức độ chia sẻ thông tin tình báo và hiệp đồng tác chiến sâu rộng. Trong bối cảnh nội bộ châu Âu còn tồn tại bất đồng trên nhiều hồ sơ, việc Anh – Pháp cùng xuất hiện trên không phận Syria gửi đi tín hiệu rằng châu Âu không đứng ngoài câu chuyện an ninh Trung Đông, nhất là khi nguy cơ khủng bố luôn mang tính xuyên biên giới.​

Chiến dịch cũng phản ánh cách tiếp cận “đòn đánh phòng ngừa” mà các nước phương Tây theo đuổi trước sự trỗi dậy trở lại của IS. Thay vì chờ đợi các nhóm nhỏ của IS tiến hành tấn công rồi mới đối phó, hệ thống tình báo – trinh sát được huy động nhằm truy tìm kho tàng vũ khí, nơi ẩn náu, trung tâm chỉ huy để phá vỡ các mắt xích hậu cần trước khi chúng kịp được kích hoạt. Đòn tấn công vào kho chứa vũ khí ở Palmyra, vì vậy, được xem là nhằm cắt đứt khả năng IS tổ chức các hoạt động quy mô lớn, đồng thời gây sức ép tâm lý lên các tay súng vẫn cố bám trụ trong khu vực.​​

Ở khía cạnh chính trị – an ninh, cuộc không kích gửi đi nhiều thông điệp. Thứ nhất, Anh và Pháp muốn khẳng định với dư luận trong nước rằng cam kết chống khủng bố quốc tế vẫn được duy trì, bất chấp những ưu tiên mới về chi tiêu quốc phòng hay cạnh tranh chiến lược với các cường quốc khác. Thứ hai, đây là lời nhắc nhở với các nhóm cực đoan rằng dù IS đã chuyển sang hoạt động phân tán, phi tập trung, mọi ý đồ tái thiết cơ sở vũ trang đều nằm trong tầm giám sát của phương Tây.​

Từ góc độ khu vực, Syria vẫn là mảnh đất chồng lấn lợi ích của nhiều lực lượng, nơi các chiến dịch chống khủng bố luôn đan xen với tính toán địa chính trị. Palmyra và vùng phụ cận từng nhiều lần đổi chủ giữa quân chính phủ, IS và các lực lượng khác, khiến hạ tầng quân sự – dân sự ở đây bị tàn phá, đồng thời tạo điều kiện cho các mạng lưới hầm ngầm, kho chứa bí mật mọc lên. Việc Anh – Pháp không kích vào một mục tiêu cụ thể ở khu vực này diễn ra trong bối cảnh nhiều bên khác, từ Nga đến các nhóm vũ trang địa phương, cũng hiện diện tại Syria, làm cho mỗi chiến dịch đều tiềm ẩn rủi ro va chạm, dù các nước thường sử dụng các cơ chế “không xung đột” để trao đổi và giảm thiểu hiểu lầm.​​

Cuộc tấn công chung lần này vì thế vừa là một bước đi chiến thuật nhằm xoá bỏ một mắt xích trong mạng lưới IS, vừa là lời khẳng định rằng các đồng minh châu Âu vẫn muốn giữ vai trò trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu. Tuy nhiên, hiệu quả bền vững của những chiến dịch như vậy sẽ phụ thuộc vào khả năng kết hợp giữa sức mạnh quân sự, nỗ lực ngoại giao và các chương trình tái thiết, hòa giải tại khu vực từng nhiều lần là tâm điểm xung đột ở Trung Đông.