Việt Nam bước vào giai đoạn “nén lò xo” lần hai

Việt Nam – Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt hiếm có của kinh tế Việt Nam khi mục tiêu tăng trưởng hai con số trong 5 năm liên tiếp được đặt lên bàn như một cam kết chính trị và kinh tế, chứ không chỉ là khẩu hiệu. Đằng sau con số tưởng như phi thực tế là một loạt quyết sách nhằm “giải nén” những nguồn lực bị dồn nén suốt nhiều năm, từ thể chế, không gian phát triển cho đến vai trò của khu vực tư nhân.​

Thoát khỏi “điểm nghẽn của điểm nghẽn”

Thể chế được xác định là nút thắt lớn nhất, khi hơn 2.200 dự án với gần 350.000 ha đất bị ách tắc chủ yếu do vướng thủ tục pháp lý, kéo theo hàng trăm tỷ USD vốn bị giam trong hồ sơ, giấy phép. Việc phá băng khối tài sản này không chỉ là chuyện thủ tục, mà là phép thử năng lực điều hành, khả năng phối hợp chính sách và mức độ thực thi cam kết cải cách.​

Các nghị quyết mới không còn dừng ở việc “cải tiến quy trình” mà đi thẳng vào việc xóa bỏ những quy định được coi là rào cản, thiếu rõ ràng đối với hoạt động sản xuất kinh doanh, đồng thời đặt mục tiêu cắt giảm ít nhất một nửa chi phí thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Nếu thực thi đúng và đủ, hệ thống luật chơi sẽ chuyển từ chỗ “xin–cho” sang “đăng ký–giám sát”, qua đó hình thành mặt bằng cạnh tranh minh bạch hơn cho nhà đầu tư trong và ngoài nước.​

Khi tư nhân trở thành lực lượng chủ công

Một thay đổi căn bản của giai đoạn 2026–2030 là cách nhìn nhận mới về khu vực kinh tế tư nhân: từ “bổ trợ” sang “chủ công” trong các chiến lược phát triển. Việc Nhà nước chính thức giao nhiệm vụ chiến lược cho các tập đoàn tư nhân lớn không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà còn là sự thừa nhận rằng năng lực tổ chức, vốn và quản trị của khối này đã đủ sức dẫn dắt các chuỗi giá trị mang tầm khu vực.​

Trên nền đó, các “bộ tứ” nghị quyết về không gian phát triển, hạ tầng, nguồn lực và cải cách thủ tục được thiết kế theo hướng đồng bộ, tạo hành lang để tư nhân tham gia sâu hơn vào những lĩnh vực vốn trước đây thuộc “sân chơi” chủ yếu của khu vực nhà nước. Nếu tận dụng được làn sóng này, Việt Nam có cơ hội hình thành những hệ sinh thái kinh tế do doanh nghiệp nội địa làm hạt nhân, thay vì chỉ đóng vai “vệ tinh” trong chuỗi cung ứng toàn cầu.​

Mở không gian tăng trưởng mới: biển, trời, ngầm và số

Thay vì tiếp tục phụ thuộc vào các động lực truyền thống như bất động sản, xây dựng cơ bản hay khai thác tài nguyên, chiến lược mới đặt trọng tâm vào những không gian phát triển còn rất nhiều dư địa. Không gian biển với các cảng trung chuyển quốc tế, không gian trời với hạ tầng vận tải tầm thấp và logistics hàng không, không gian ngầm đô thị với hệ thống giao thông và dịch vụ, cùng với không gian số và văn hóa được định vị như những “tầng tăng trưởng” mới.​

Ưu điểm của cách tiếp cận này là gắn tăng trưởng với chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, giảm bớt phụ thuộc vào những ngành thâm dụng tài nguyên và lao động giá rẻ. Tuy nhiên, để các không gian mới không chỉ nằm trên giấy, cần một khung pháp lý linh hoạt, cơ chế thử nghiệm (sandbox) rõ ràng và khả năng điều phối giữa trung ương – địa phương đủ nhanh để không bỏ lỡ thời cơ.​

Thách thức vĩ mô: tăng tốc mà không “nóng máy”

Mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động mạnh đồng nghĩa với áp lực rất lớn lên ổn định vĩ mô. Một nghịch lý nhiều năm qua là lạm phát ở Việt Nam duy trì thấp, dưới 4%, dù tăng trưởng cao, phản ánh vòng quay tiền tệ chậm và năng lực hấp thụ vốn của khu vực doanh nghiệp nội địa còn hạn chế.​

Nếu bơm thêm tiền và nới mạnh đầu tư công mà không cải thiện chất lượng hấp thụ, dòng vốn có nguy cơ tiếp tục “xoay vòng” trong hệ thống tài chính thay vì chảy vào nền kinh tế thực, làm gia tăng rủi ro nợ xấu và bong bóng tài sản. Bài toán đặt ra cho năm 2026 không chỉ là đạt mục tiêu về lượng, mà là phải nâng cao năng suất, năng lực chống chịu của khu vực nội địa, đồng thời giữ kỷ luật tài khóa – tiền tệ đủ chặt để không trả giá đắt trong những năm sau.​

Khi mục tiêu kinh tế gắn với kỷ luật lựa chọn

Trong bối cảnh vận hội và rủi ro đan xen, việc nhận diện đúng động lực tăng trưởng mới trở thành câu chuyện sống còn với cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư. Đòi hỏi đặt ra là phải phân biệt rõ những doanh nghiệp tạo giá trị thực, đón được dòng chính sách và xu hướng không gian phát triển mới, với những mô hình chỉ dựa vào đòn bẩy tài chính hoặc kỳ vọng ngắn hạn.​

Các diễn đàn như hội thảo về động lực tăng trưởng hai chữ số và cơ hội đầu tư năm 2026, đi kèm hoạt động vinh danh doanh nghiệp tiêu biểu, về bản chất là nơi “soi chiếu” lại chất lượng tăng trưởng và cấu trúc thị trường. Nếu những thảo luận tại đây chuyển hóa thành cải cách cụ thể và quyết định đầu tư thực chất, mục tiêu tăng trưởng 10% mỗi năm tuy vẫn là “ngọn núi cao”, nhưng không còn là giấc mơ xa vời mà trở thành một bài toán khó song có thể giải, với điều kiện là dám chấp nhận thay đổi đến cùng.