Việt Nam bước vào kỷ nguyên “ô tô ngoại hóa” thị trường

Việt Nam – Năm 2025 đánh dấu bước ngoặt đặc biệt của thị trường xe Việt Nam khi lượng ô tô nguyên chiếc nhập khẩu lần đầu tiên vượt mốc 200.000 xe, lên tới hơn 205.600 chiếc với kim ngạch khoảng 4,7 tỷ USD, tăng mạnh cả về số lượng lẫn giá trị so với năm trước. Con số này không chỉ là một kỷ lục thương mại, mà còn cho thấy cấu trúc thị trường ô tô trong nước đang dịch chuyển nhanh sang phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn cung từ bên ngoài.​

Nếu nhìn sâu vào cơ cấu, nhóm xe du lịch dưới 9 chỗ tiếp tục chiếm ưu thế tuyệt đối với hơn 150.000 xe, chiếm khoảng ba phần tư tổng lượng ô tô nhập khẩu, phản ánh nhu cầu tiêu dùng cá nhân và hộ gia đình đang là động lực chính của thị trường. Đáng chú ý, các dòng xe gầm cao, đa dụng, trang bị nhiều công nghệ ngày càng được ưa chuộng, cho thấy người dùng Việt không còn dừng ở nhu cầu “có xe” mà đã chuyển sang “chọn xe phù hợp, nhiều tiện nghi”.​

Ở khía cạnh nguồn cung, ASEAN vẫn là “kho xe” chủ lực của Việt Nam, khi Indonesia và Thái Lan lần lượt dẫn đầu và xếp thứ hai về số lượng xe xuất sang thị trường Việt. Lợi thế thuế suất 0% trong khu vực cùng hệ sinh thái sản xuất đã hoàn thiện giúp các nhà máy tại hai quốc gia này trở thành “xưởng lắp ráp” cho phần lớn mẫu xe du lịch phổ thông phục vụ người tiêu dùng Việt Nam.​

Sự áp đảo của xe nhập từ Indonesia thể hiện rõ qua các mẫu MPV và SUV cỡ nhỏ, vốn được thiết kế phù hợp với điều kiện giao thông, nhu cầu chở gia đình và kinh doanh dịch vụ tại Việt Nam. Những cái tên như Xpander hay Yaris Cross không chỉ mang lại doanh số tốt cho hãng, mà còn góp phần định hình lại “gu” tiêu dùng trong phân khúc xe đô thị và xe gia đình.​

Thái Lan, trong khi đó, vẫn giữ vai trò cửa ngõ cung ứng các mẫu xe gầm cao và bán tải mang thiên hướng đa dụng, vừa phục vụ đi lại cá nhân vừa đáp ứng nhu cầu chở hàng, kinh doanh. Biên độ tăng trưởng ổn định cả về lượng và kim ngạch cho thấy xe Thái vẫn giữ được sức cạnh tranh, đặc biệt trong bối cảnh người dùng cân nhắc nhiều hơn về giá trị sử dụng dài hạn.​

Điểm nhấn lớn nhất của năm 2025 là sự bứt phá của xe nhập khẩu từ Trung Quốc, với gần 48.000 xe và giá trị khoảng 1,6 tỷ USD, tăng vọt so với năm 2024. Khác với hình dung cũ về xe giá rẻ, làn sóng mới từ Trung Quốc chủ yếu là xe điện và các mẫu dùng công nghệ mới, kéo kim ngạch tăng nhanh hơn nhiều so với sản lượng.​

Việc xe điện Trung Quốc tăng hiện diện trên thị trường Việt Nam cho thấy cuộc cạnh tranh công nghệ trong ngành ô tô đã bước sang giai đoạn mới, không chỉ nằm ở giá bán mà còn ở trải nghiệm người dùng, tính năng thông minh và hệ sinh thái dịch vụ đi kèm. Với mức giá linh hoạt và cấu hình cao, nhiều mẫu xe điện này đang thâm nhập trực tiếp vào phân khúc vốn là “sân nhà” của xe xăng, buộc các hãng truyền thống phải điều chỉnh chiến lược.​

Đi cùng làn sóng xe nhập khẩu tăng mạnh là áp lực không nhỏ lên mục tiêu phát triển công nghiệp ô tô trong nước, đặc biệt với các doanh nghiệp lắp ráp nội địa. Khi người tiêu dùng sẵn sàng chi thêm để mua xe nhập khẩu với trang bị tốt, các mẫu lắp ráp trong nước buộc phải nâng chuẩn về thiết kế, công nghệ và chất lượng hoàn thiện nếu không muốn bị đẩy xuống nhóm lựa chọn thứ cấp.​

Tuy vậy, không thể phủ nhận rằng việc nhập khẩu số lượng lớn ô tô cũng mang lại lợi ích nhất định cho người tiêu dùng và thị trường. Cạnh tranh giữa xe nhập và xe lắp ráp tạo áp lực giảm giá, đa dạng hóa sản phẩm, đồng thời thúc đẩy các hãng xe mở rộng danh mục, đưa về nhiều mẫu mã mới để giữ thị phần.​

Trong bức tranh đó, xu hướng “ngoại hóa” nguồn cung ô tô tại Việt Nam đang bộc lộ ngày càng rõ: từ lựa chọn trong phân khúc phổ thông tới trung cấp, xe nhập khẩu ngày càng chiếm tỷ trọng lớn hơn trong giỏ hàng của người Việt. Nếu không có bước đi chiến lược về chính sách hỗ trợ sản xuất, hạ tầng công nghiệp phụ trợ và định hướng phát triển xe điện nội địa, thị trường trong nước có nguy cơ trở thành nơi tiêu thụ cho các “công xưởng” khu vực và thế giới.​

Năm 2025 vì thế có thể coi là một “năm bản lề”: kỷ lục nhập khẩu ô tô vừa là tín hiệu tích cực về sức mua và sự nâng cấp đời sống tiêu dùng, vừa là lời nhắc nhở về thách thức tự chủ công nghệ và năng lực sản xuất trong nước. Từ đây, câu chuyện của thị trường ô tô Việt Nam không chỉ dừng ở các con số kỷ lục, mà sẽ được định đoạt bởi cách Việt Nam lựa chọn bước đi giữa hai xu hướng: tiếp tục mở rộng cửa cho xe nhập khẩu, hay đầu tư mạnh mẽ để nâng tầm ngành ô tô nội địa trong cuộc chơi mới.​