TP.HCM được khuyến nghị chuyển đổi từ “bảo tồn tĩnh” sang “di sản sống”

Tại hội nghị về di sản do Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM tổ chức ngày 24/11, các chuyên gia đã kêu gọi thành phố thay đổi tư duy căn bản: không nên coi di tích là những “tài sản đóng băng” mà cần biến chúng thành “di sản sống”, tích hợp và tồn tại hài hòa trong đời sống đô thị hiện đại.

Thành tựu và thách thức

Giai đoạn 2021-2025, TP.HCM đã chi khoảng 59 triệu USD (hơn 40,6 triệu USD từ ngân sách) để trùng tu, tôn tạo 83 di tích. Địa đạo Củ Chi cũng đang được hoàn thiện hồ sơ đề cử Di sản Thế giới UNESCO. Tuy nhiên, thành phố vẫn đối mặt nhiều khó khăn:

• Tiến độ kiểm kê và xếp hạng di tích chậm hơn trước.
• Quỹ bảo tồn di sản chưa được thành lập theo kế hoạch.
• Thiếu nguồn nhân lực chuyên môn sâu về tu bổ và quy định cụ thể để thu hút nguồn vốn xã hội hóa, dẫn đến một số di tích tiếp tục xuống cấp.

Đề xuất chiến lược mới

• PGS.TS Đặng Văn Bài (Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản Văn hóa Quốc gia) đề xuất thành lập quỹ bảo tồn di sản vùng theo mô hình tin thác đầu tư. Quỹ này nên được quản lý độc lập, cho phép huy động vốn qua hợp tác công tư (PPP), nơi nhà đầu tư khai thác dịch vụ tại di tích sẽ trích lại một phần doanh thu để tái đầu tư cho bảo tồn.
• TS Lê Thị Minh Lý nhấn mạnh di sản văn hóa phi vật thể là “con người” và là sự tiếp nối của đời sống. Việc bảo tồn cần gắn liền với cộng đồng để giữ được giá trị cốt lõi mà không tách rời hơi thở đương đại.

Định hướng mới này nhằm giúp TP.HCM không chỉ giữ gìn bản sắc văn hóa mà còn phát huy giá trị di sản như một động lực phát triển kinh tế bền vững.