Quốc gia Đông Nam Á đầu tiên cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội

Indonesia – Indonesia sẽ trở thành quốc gia Đông Nam Á đầu tiên cấm trẻ em dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội kể từ ngày 28/3 tới, trong nỗ lực siết chặt bảo vệ trẻ em trước các rủi ro ngày càng gia tăng trên không gian mạng.​

Theo Bộ trưởng Truyền thông và các vấn đề kỹ thuật số Indonesia Meutya Hafid, quyết định này xuất phát từ lo ngại về nhiều mối đe dọa đối với trẻ vị thành niên khi sử dụng nền tảng số, từ việc tiếp xúc với nội dung độc hại, bắt nạt, lừa đảo trực tuyến cho tới nguy cơ nghiện internet. Bà nhấn mạnh việc trẻ dành quá nhiều thời gian trên các nền tảng kỹ thuật số không chỉ bào mòn sức khỏe tâm thần mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình phát triển toàn diện.​

Trong giai đoạn đầu, lệnh cấm sẽ tập trung vào các nền tảng được đánh giá có mức độ rủi ro cao đối với người dùng nhỏ tuổi, trong đó có YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X, Bigo Live và Roblox. Các nền tảng này sẽ bị “vô hiệu hóa” dần cho tới khi đáp ứng đầy đủ nghĩa vụ tuân thủ những quy định mới liên quan tới bảo vệ trẻ em. Những đơn vị không thực thi nghiêm túc có thể đối mặt các biện pháp trừng phạt từ phía cơ quan chức năng.​

Giới chức Indonesia thừa nhận việc triển khai lệnh cấm trên thực tế sẽ không hề dễ dàng. Tại quốc gia hơn 270 triệu dân này, hàng chục triệu trẻ em và thanh thiếu niên đã quen với việc sử dụng internet, mạng xã hội như một phần của đời sống hàng ngày, từ học tập, giải trí cho tới giao tiếp. Việc đột ngột siết chặt quyền truy cập chắc chắn gây ra những bất tiện ban đầu, không chỉ với người dùng nhỏ tuổi mà cả với phụ huynh và nhà trường.​

Một thách thức lớn khác nằm ở cơ chế kiểm soát độ tuổi người dùng. Chuyên gia Bimantoro Kushari Pramono, Đại học Indonesia, chỉ ra rằng phần lớn nền tảng hiện nay đều dựa vào hệ thống tự khai báo, khi người dùng chỉ cần nhập ngày sinh khi tạo tài khoản. Điều này cho phép bất kỳ ai cũng có thể “khai gian” để vượt qua rào cản độ tuổi. Do đó, nếu chỉ trông chờ vào phía người dùng, các biện pháp hạn chế sẽ rất dễ bị vô hiệu hóa.​

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng lệnh cấm vẫn mang ý nghĩa như một tín hiệu pháp lý mạnh, thể hiện việc chính phủ Indonesia bắt đầu yêu cầu trách nhiệm cao hơn từ các tập đoàn công nghệ đối với tác động xã hội của sản phẩm. Về dài hạn, chính sách này được kỳ vọng sẽ thúc đẩy các nền tảng phát triển những cơ chế xác minh độ tuổi chặt chẽ hơn, xây dựng hệ thống bảo vệ trẻ em hiệu quả hơn hoặc thiết kế không gian trực tuyến an toàn hơn cho nhóm người dùng nhỏ tuổi.​

Indonesia không phải là trường hợp đơn lẻ trong xu hướng siết quản lý trẻ em dùng mạng xã hội. Từ cuối năm ngoái, Australia đã trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới áp dụng lệnh cấm trẻ dưới 16 tuổi sử dụng mạng xã hội, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh trong các cuộc tranh luận toàn cầu về quyền truy cập internet của trẻ vị thành niên. Tại châu Âu, một nhóm chuyên gia của Liên minh châu Âu (EU) vừa bắt đầu thảo luận để đánh giá khả năng áp dụng lệnh cấm tương tự với trẻ dưới 16 tuổi, trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. Ấn Độ cũng đang xem xét các đề xuất hạn chế mạng xã hội đối với thanh thiếu niên.​

​