Nhịp cầu cộng đồng từ một người Việt xa xứ​

Châu Âu – Trong bức tranh cộng đồng người Việt ở châu Âu ngày càng đông đảo và đa dạng, hành trình gắn kết bà con kiều bào của ông Hoàng Đình Thắng cho thấy vai trò của một cá nhân có tầm nhìn khi biết biến tình cảm với quê hương thành những thiết chế cộng đồng bền vững. Từ mô hình hội đoàn tại Cộng hòa Séc đến Liên hiệp Hội người Việt Nam tại châu Âu, ông không chỉ góp phần xây dựng một “mái nhà chung” cho kiều bào mà còn tạo ra một kênh đối ngoại nhân dân giàu hiệu quả, nối cộng đồng với Tổ quốc và với xã hội sở tại.​

Đi từ một hội người Việt đến “mái nhà chung” châu Âu​

Năm 1999, Hội người Việt Nam tại Cộng hòa Séc ra đời trong bối cảnh cộng đồng người Việt ở đây đang chuyển từ mưu sinh đơn lẻ sang giai đoạn tìm chỗ đứng vững vàng và được xã hội sở tại công nhận. Một tổ chức thống nhất từ Praha đến các vùng miền, với hoạt động bài bản, đã nhanh chóng trở thành địa chỉ tập hợp bà con, hỗ trợ hội nhập, quảng bá văn hóa và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người Việt.​

Trong giai đoạn đảm nhiệm vai trò Chủ tịch Hội người Việt Nam tại Cộng hòa Séc, ông Hoàng Đình Thắng cùng cộng sự không chỉ xử lý những vấn đề cụ thể trong đời sống cộng đồng mà còn kiên trì làm việc với chính giới sở tại để thay đổi cách nhìn về người Việt. Việc cộng đồng người Việt được công nhận là dân tộc thiểu số thứ 14 ở Cộng hòa Séc vào tháng 7/2013 là bước ngoặt mang ý nghĩa chính trị – pháp lý và văn hóa, mở ra không gian quyền lợi và trách nhiệm mới cho bà con.​

Từ nền tảng đó, ý tưởng thành lập một tổ chức liên kết rộng hơn ở cấp châu lục được ấp ủ và hiện thực hóa. Năm 2016, Liên hiệp Hội người Việt Nam tại châu Âu được thành lập, đánh dấu bước chuyển quan trọng: từ mô hình hội đồng hương một nước sang một cấu trúc liên hiệp có tính điều phối khu vực, kết nối các hội đoàn người Việt trải khắp trời Âu.​

Liên hiệp Hội – không chỉ là nơi hội họp​

Liên hiệp Hội người Việt Nam tại châu Âu không dừng lại ở vai trò “chiếc ô” che chung cho các hội thành viên, mà dần trở thành một thiết chế có tiếng nói trong đối thoại với cả cơ quan trong nước lẫn chính quyền sở tại. Thông qua mạng lưới các hội, Liên hiệp Hội tổ chức và bảo trợ nhiều hoạt động văn hóa, giáo dục, thể thao, khuyến học, qua đó củng cố bản sắc và vị thế cộng đồng người Việt.​

Trong quan hệ với các cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam tại châu Âu, Liên hiệp Hội là đối tác thường xuyên trong việc đón đoàn lãnh đạo cấp cao, tổ chức gặp gỡ kiều bào, tổng hợp kiến nghị, phản ánh tâm tư của bà con về các chính sách liên quan đến người Việt ở nước ngoài. Ở chiều ngược lại, qua các kênh làm việc với nghị sĩ Nghị viện châu Âu, Liên hiệp Hội vận động cho những vấn đề Việt Nam quan tâm như EVFTA, EVIPA hay đề nghị gỡ “thẻ vàng” IUU đối với thủy sản Việt Nam, cho thấy vai trò cầu nối hai chiều ngày càng rõ nét.​

Đặc biệt, việc xây dựng những “điểm hẹn tinh thần” như các liên hoan văn hóa khu vực, chương trình nghệ thuật tôn vinh di sản quan họ, ví giặm, hát xoan, đờn ca tài tử… đã giúp cộng đồng giữ được mạch nguồn văn hóa trong môi trường đa sắc tộc. Những hoạt động tưởng như thuần văn nghệ đó lại có tác dụng lâu dài trong việc chống “mất gốc”, tạo nền tảng tình cảm để thế hệ sau gắn bó với quê hương.​

Giữ bản sắc giữa lòng châu Âu​

Việc duy trì bản sắc không chỉ thể hiện bằng áo dài, câu hát hay món ăn truyền thống, mà còn là một quá trình tổ chức bài bản với tầm nhìn dài hạn. Liên hiệp Hội đặt công tác gìn giữ và phát huy văn hóa dân tộc ở vị trí trung tâm, gắn với giáo dục thế hệ trẻ và xây dựng hình ảnh cộng đồng có trách nhiệm, hội nhập nhưng không hòa tan.​

Các hoạt động như giỗ Tổ Hùng Vương, tuyên truyền về chủ quyền biển đảo, chương trình “Tinh hoa nét đẹp Hà Thành”, các cuộc thi văn nghệ, thể thao phong trào được tổ chức định kỳ, ngấm dần vào đời sống cộng đồng. Qua đó, mỗi gia đình người Việt ở châu Âu có thêm không gian để con trẻ biết đến nguồn cội, hiểu lịch sử và tự hào về gốc gác của mình trong khi vẫn tự tin hòa nhập.​

Song song, việc duy trì liên hệ thường xuyên với giới chính trị, học thuật, truyền thông ở châu Âu cũng giúp hình ảnh cộng đồng người Việt gắn liền với trách nhiệm và sự đóng góp. Đó là nền tảng để các kiến nghị của Liên hiệp Hội về quyền lợi người Việt, về các hiệp định thương mại hay vấn đề thủy sản được lắng nghe trong khung khổ pháp lý và đối thoại chính thức.​

Xây dựng thế hệ kế cận và nghệ thuật “giữ lửa”​

Một trong những điểm nhấn trong cách vận hành Liên hiệp Hội là chú trọng thế hệ trẻ và sự đa dạng trong nội bộ cộng đồng. Việc hỗ trợ thành lập Liên hiệp Hội Thanh niên Sinh viên Việt Nam tại châu Âu năm 2021 và Liên hiệp Hội Phụ nữ Việt Nam tại châu Âu năm 2023 cho thấy chiến lược tạo không gian riêng cho từng nhóm đối tượng nhưng vẫn gắn trong một khung mục tiêu chung.​

Các trại hè thanh niên sinh viên, hội thảo du học, hoạt động hướng nghiệp giúp lớp trẻ không chỉ giao lưu, hỗ trợ nhau mà còn trực tiếp tham gia vào công tác hội đoàn, từng bước tiếp nhận vai trò kế thừa. Ở đó, kinh nghiệm của thế hệ đi trước được kết nối với tư duy mới, cách làm mới, tạo nên sự chuyển giao không đứt gãy.​

Trong chia sẻ của ông Hoàng Đình Thắng, hoạt động hội không phụ thuộc vào một vài cá nhân mà dựa trên quy chế tập thể, dân chủ, minh bạch. Điều này vừa giúp tránh tình trạng “cá nhân hóa hội đoàn”, vừa tạo niềm tin để bà con sẵn sàng tham gia, đóng góp và giám sát hoạt động của chính tổ chức đại diện cho mình.​

Từ tinh thần thi đua yêu nước đến nguồn lực quốc gia​

Câu chuyện của ông Hoàng Đình Thắng phản ánh rõ cách tinh thần thi đua yêu nước của kiều bào được thể hiện bằng những việc làm rất cụ thể. Đó là lao động chăm chỉ, tuân thủ pháp luật nước sở tại, giữ gìn tiếng Việt, văn hóa Việt trong từng gia đình, rồi từ đó lan ra các hoạt động cộng đồng, hướng về quê hương bằng những đóng góp thiết thực.​

Trong bối cảnh cộng đồng người Việt ở nước ngoài ngày càng có vị thế trong đời sống chính trị, kinh tế, văn hóa của nhiều nước, sức mạnh của họ được đo bằng tri thức, mạng lưới quan hệ, tiềm lực kinh tế và uy tín xã hội. Khi được kết nối với chính sách trong nước, những nguồn lực này trở thành một phần của năng lực cạnh tranh và “sức mạnh mềm” của quốc gia, chứ không chỉ là những câu chuyện thành đạt cá nhân.​

Việc ông Hoàng Đình Thắng được mời về dự Đại hội Thi đua yêu nước toàn quốc lần thứ XI không chỉ là ghi nhận cho một cá nhân, mà còn là sự đánh giá cao vai trò của Liên hiệp Hội người Việt Nam tại châu Âu trong tổng thể chính sách đối với người Việt Nam ở nước ngoài. Từ góc nhìn đó, mỗi hoạt động cộng đồng, dù là một sự kiện văn nghệ hay một cuộc gặp gỡ kiều bào, đều có thể được xem là mắt xích trong chuỗi đóng góp vào công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.​

Hình ảnh một người Việt xa quê, bền bỉ kết nối cộng đồng, kiên trì làm việc với cả hai phía – quê hương và đất nước sở tại – là minh chứng rằng lòng yêu nước của kiều bào không nằm ở những khẩu hiệu lớn, mà ở sự dấn thân lâu dài, lặng lẽ. Từ những nỗ lực đó, cộng đồng người Việt ở châu Âu dần hiện diện không chỉ như một cộng đồng nhập cư cần hỗ trợ, mà như một đối tác tin cậy, có tiếng nói và có trách nhiệm trong hành trình hội nhập và phát triển của Việt Nam.