Marathon trên đảo Kisch và làn sóng phản đối quy định bắt buộc che mặt tại Iran

Iran – Hơn 5000 người tham gia cuộc thi chạy marathon trên đảo du lịch Kisch của Iran đã tạo nên một sự kiện gây tranh cãi lớn khi nhiều phụ nữ xuất hiện mà không đội khăn trùm đầu. Hình ảnh các vận động viên nữ chạy tự do, tóc buông dài trong gió, đã nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội và ngay lập tức làm dấy lên phản ứng dữ dội từ ngành tư pháp Iran.

Chỉ một ngày sau sự kiện, giới chức nước này thông báo bắt giữ hai người tổ chức, gồm một nhân viên chính quyền địa phương và một đại diện công ty tư nhân chịu trách nhiệm điều phối giải chạy. Cơ quan tư pháp cáo buộc sự kiện “vi phạm chuẩn mực đạo đức” và mở thủ tục điều tra với lời kêu gọi áp dụng những biện pháp “nghiêm khắc, mang tính răn đe”.

Trong nhiều thập kỷ, phụ nữ Iran bị buộc phải tuân thủ quy định che kín tóc khi xuất hiện nơi công cộng. Tuy nhiên, từ sau phong trào phản đối bùng nổ năm 2022 liên quan đến cái chết của Mahsa Amini, số lượng phụ nữ công khai bỏ khăn trùm đầu đã gia tăng đáng kể. Nhiều tuyến phố tại Tehran và các thành phố lớn liên tục ghi nhận hình ảnh phụ nữ đi lại, làm việc, hay tập thể thao mà không đội khăn, bất chấp nguy cơ bị cảnh sát đạo đức xử phạt.

Giới giáo sĩ bảo thủ coi đây là biểu hiện “suy thoái đạo đức”, đồng thời nhiều lần gây sức ép yêu cầu chính phủ siết lại mức xử phạt. Tuần qua, hơn một nửa số nghị sĩ Iran chỉ trích cơ quan tư pháp “quá nhẹ tay” trong việc xử lý các trường hợp vi phạm. Trước sức ép đó, lãnh đạo ngành tư pháp tiếp tục kêu gọi tăng cường kiểm soát và trừng phạt.

Tuy vậy, chính phủ của Tổng thống Massoud Pezeshkian lại thể hiện quan điểm mềm mỏng hơn. Ông nhiều lần khẳng định việc ép buộc phụ nữ phải đội khăn là điều “không khả thi và không phù hợp với bối cảnh xã hội hiện nay”. Nội các của ông cũng từ chối ký thông qua một dự luật từ quốc hội, vốn đề xuất phạt nặng hơn đối với phụ nữ không tuân thủ quy định trang phục.

Giải marathon trên đảo Kisch vì vậy trở thành điểm bùng nổ mới của cuộc tranh luận kéo dài nhiều năm tại Iran – giữa một bên là yêu cầu duy trì chuẩn mực tôn giáo truyền thống, và bên còn lại là tiếng nói đòi tự do cá nhân ngày càng mạnh mẽ.

Hành động chạy bộ không che mặt của nhiều phụ nữ được xem như lời khẳng định cho mong muốn thay đổi, cho thấy phong trào chống ép buộc khăn trùm đầu dù chịu nhiều sức ép vẫn tiếp tục lan rộng. Dù hai người tổ chức bị bắt giữ, sự kiện lần này lại một lần nữa khiến dư luận quốc tế chú ý đến quyền phụ nữ tại Iran – chủ đề vốn luôn đầy nhạy cảm và biến động.