Hãng hàng không Nga nhầm máy bay, đưa hành khách lên máy bay chở hàng

LB Nga – Một chuyến bay nội địa tại Nga lẽ ra phải diễn ra hoàn toàn bình thường đã bất ngờ biến thành trải nghiệm khó quên khi hành khách bị xếp ngồi trên một chiếc máy bay chở hàng thay vì máy bay chở khách như đã bán vé. Thay vì ghế ngồi êm ái và dịch vụ đồ uống, họ phải di chuyển trong không gian chật chội, lạnh lẽo, bị vây quanh bởi những kiện hàng được buộc chặt trong khoang.​

Sự việc xảy ra hôm thứ Năm tại sân bay thành phố Irkutsk, miền Đông Siberia (Nga), trên chuyến bay mang số hiệu RD-382 từ Irkutsk đến khu định cư công nhân Mama do hãng hàng không IRAERO khai thác. Hành khách đã mua vé và chuẩn bị tinh thần cho một chuyến bay thông thường, giống bao chuyến bay nội địa khác diễn ra hằng ngày. Theo cổng thông tin tin tức Siberia “sia.ru”, họ không hề biết rằng một chiếc máy bay hoàn toàn khác đang chờ mình trên đường băng.​

Theo kế hoạch, chuyến bay này phải được thực hiện bằng một chiếc Antonov An-24 – loại máy bay chở khách cánh quạt phục vụ các đường bay ngắn theo lịch trình. Thay vào đó, trên sân bay lại là một chiếc Antonov An-26, vốn là máy bay vận tải chuyên dụng, cũng được quân đội sử dụng để chở hàng. Về thiết kế, An-26 không chú trọng đến sự thoải mái của hành khách, khoang chính là không gian chứa hàng với các giá, dây chằng, bề mặt kim loại trần trụi.​

Những hình ảnh được chia sẻ cho thấy nội thất chiếc máy bay mà hành khách mong đợi sẽ lên – một khoang chở khách tiêu chuẩn với ghế ngồi, lối đi, cửa sổ – hoàn toàn trái ngược với thực tế mà họ phải trải qua. Thay vì không gian đủ tiện nghi tối thiểu, họ được bố trí trong chiếc máy bay chở hàng gần như trống trải, lạnh và đơn sơ.​

Sau chuyến bay, một số hành khách bức xúc đã gửi đơn khiếu nại đến cơ quan chức năng. Văn phòng Công tố Giao thông Đông Siberia xác nhận đã tiếp nhận thông tin vụ việc và mở cuộc điều tra đối với hãng hàng không IRAERO. Câu hỏi đặt ra là vì sao một chuyến bay thương mại chở khách lại được thực hiện bằng máy bay chở hàng, và liệu các quy định an toàn, điều kiện tối thiểu cho vận chuyển hành khách có bị vi phạm hay không.​

Thoạt nhìn, chuyến bay trên máy bay chở hàng nghe có vẻ kém an toàn hơn, nhưng một số ý kiến lại cho rằng trong trường hợp cụ thể này, hành khách có thể… an toàn hơn so với phương án ban đầu. Lý do: chiếc An-24 – loại được thiết kế cho chuyến bay này – là một trong những dòng máy bay chở khách lâu đời nhất vẫn còn hoạt động. Việc sản xuất hàng loạt An-24 đã bắt đầu từ đầu những năm 1960 tại Liên Xô, và nhiều chiếc còn bay đến nay bị đánh giá là đã quá tuổi, lạc hậu.​

Tháng 7 năm ngoái, một chiếc An-24 gặp nạn ở vùng viễn đông nước Nga, khiến 49 người thiệt mạng, trong đó có 5 trẻ em và 6 thành viên phi hành đoàn. Thảm kịch này từng làm dấy lên nhiều tranh luận về việc các dòng máy bay già nua vẫn tiếp tục được khai thác trên một số tuyến bay nội địa hẻo lánh, nơi điều kiện hạ tầng và đội tàu bay hiện đại còn hạn chế. Trong bối cảnh đó, việc hành khách “bị” sắp xếp lên An-26 – dù vô cùng bất tiện – lại được một số chuyên gia xem như ít nhất không làm tăng rủi ro kỹ thuật so với việc bay trên một chiếc An-24 đã quá niên hạn.​

Tuy nhiên, điều đó không làm giảm mức độ nghiêm trọng của sai sót tổ chức chuyến bay. Máy bay chở hàng không được thiết kế để phục vụ hành khách về mặt tiện nghi, lối thoát hiểm, bố trí ghế và nhiều yếu tố an toàn khác theo chuẩn hàng không dân dụng. Việc bố trí người ngồi cạnh hàng hóa, trong điều kiện nhiệt độ và không gian không phù hợp, có thể đi ngược lại các quy định mà nhà chức trách đặt ra đối với vận chuyển hành khách.​

Bên cạnh yếu tố pháp lý, vụ việc còn ảnh hưởng lớn đến niềm tin của hành khách đối với hãng hàng không. Với nhiều người, hành trình bay không chỉ là việc đến đúng nơi, đúng giờ, mà còn phải đáp ứng tiêu chuẩn tối thiểu về an toàn và sự tôn trọng khách hàng. Việc bị “nhồi nhét” trong khoang chở hàng – dù chuyến bay vẫn hạ cánh an toàn – dễ tạo cảm giác bị xem nhẹ, thậm chí bị coi như một phần của hành lý chứ không phải những người trả tiền để sử dụng dịch vụ.​

Cuộc điều tra do Văn phòng Công tố Giao thông Đông Siberia tiến hành dự kiến sẽ làm rõ chuỗi quyết định dẫn đến việc xếp nhầm máy bay. Cơ quan chức năng có thể xem xét trách nhiệm của hãng IRAERO trong việc lập kế hoạch khai thác, điều động tàu bay, phê duyệt chuyến, cũng như việc thông báo, xin ý kiến hành khách (nếu có) trước khi cho họ lên một loại máy bay khác so với vé đã mua.​

Trong bối cảnh ngành hàng không Nga chịu nhiều sức ép về tài chính, kỹ thuật và đội tàu do các lệnh trừng phạt và hạn chế tiếp cận máy bay, phụ tùng phương Tây, những sự cố như thế này càng thu hút sự chú ý. Người ta đặt câu hỏi liệu các hãng có đang cắt giảm chi phí, tận dụng mọi phương tiện sẵn có để duy trì mạng lưới bay, và qua đó vô tình đẩy hành khách vào những trải nghiệm đi ngược lại chuẩn mực dịch vụ quốc tế.​

Vụ việc hành khách bị đưa lên máy bay chở hàng ở Irkutsk vì thế không chỉ là một câu chuyện hy hữu, gây tò mò, mà còn là lời nhắc nhở về tầm quan trọng của quản lý an toàn và minh bạch trong ngành hàng không. Dù chuyến bay đã kết thúc mà không có thiệt hại về người, những bước tiếp theo của cơ quan điều tra và phản ứng của hãng IRAERO sẽ là phép thử đối với cam kết đảm bảo an toàn và tôn trọng hành khách trong một bối cảnh khai thác đầy thách thức.​