Giá thuốc rẻ hơn ở Mỹ, châu Âu đối mặt hóa đơn đắt đỏ

Hoa Kỳ – Thỏa thuận mới giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và các tập đoàn dược phẩm quốc tế được ca ngợi là bước ngoặt giúp người dân Mỹ tiếp cận thuốc với giá rẻ hơn, nhưng lại mở ra nguy cơ chi phí điều trị tại châu Âu tăng mạnh. Trong một tuyên bố tại Nhà Trắng, Trump cho biết 14 trong số 17 hãng dược lớn nhất thế giới đã đồng ý giảm đáng kể giá thuốc tại Mỹ và gọi đây là “thành công lớn nhất” của ông trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe.​

Ở Thụy Sĩ và nhiều nước châu Âu, thuốc hiện vốn đã rẻ hơn đáng kể so với thị trường Mỹ, trong khi ngành dược lại là trụ cột quan trọng của nền kinh tế, với những tên tuổi như Novartis và Roche công khai ủng hộ thỏa thuận với Washington. Các chuyên gia cảnh báo để bù phần doanh thu mất đi ở Mỹ, các tập đoàn dược rất có thể sẽ đẩy giá thuốc tại các thị trường còn lại lên cao hơn, đặc biệt tại châu Âu, nơi đang bị dùng làm “giá tham chiếu” để Mỹ ép giá.​

Chuyên gia dược phẩm Stefan Schneider từ công ty tài chính Vontobel (Thụy Sĩ) nhận định Mỹ trong tương lai sẽ trả ít hơn cho thuốc men, vì Trump không chấp nhận việc giá thuốc trong nước cao hơn các nơi khác. Để làm được điều đó, theo ông, ngành dược Thụy Sĩ phải tăng giá tại các thị trường ngoài Mỹ, đến mức có thể sử dụng như chuẩn tham chiếu cho việc định giá thuốc tại Mỹ.​

Hệ quả được dự báo khá rõ ràng: ở ngoài nước Mỹ, giá thuốc có thể phải tăng lên để người dân Mỹ được mua thuốc rẻ hơn. Điều này đặt các hệ thống y tế châu Âu, vốn đang chịu áp lực chi phí và già hóa dân số, vào thế khó khi phải cân bằng giữa ngân sách bảo hiểm, khả năng chi trả của người dân và sức ép từ các tập đoàn dược toàn cầu.​

Tại Thụy Sĩ, Giám đốc điều hành Roche, ông Thomas Schinecker, trong một cuộc phỏng vấn báo chí đã gián tiếp xác nhận xu hướng này khi cho rằng các nước như Thụy Sĩ sẽ phải trả nhiều tiền hơn cho thuốc trong tương lai. Ông thậm chí kêu gọi chính phủ liên bang điều chỉnh tăng giá thuốc, đồng thời cảnh báo nếu Bern không hành động, người dân Thụy Sĩ sẽ phải chấp nhận việc các loại thuốc mới bị chậm đưa vào sử dụng.​

Phát biểu này lập tức thổi bùng tranh luận trong chính trường Thụy Sĩ. Bộ trưởng Y tế thuộc đảng Xã hội Dân chủ, bà Elisabeth Baume-Schneider, cho rằng không thể bắt người dân – thông qua khoản đóng bảo hiểm y tế – gánh chi phí cho việc giảm giá thuốc ở Mỹ. Bà bày tỏ thông cảm với khó khăn của ngành dược, nhưng nhấn mạnh ranh giới rõ ràng: người bệnh ở Thụy Sĩ không thể trở thành “nhà tài trợ thầm lặng” cho hệ thống y tế Mỹ.​

Trong khi đó, các chính trị gia thuộc đảng Tự do (FDP) và đảng trung dung Die Mitte lại tỏ ra thực dụng hơn. Họ thừa nhận trong tương lai phải chấp nhận mức giá cao hơn với một số loại thuốc đặc biệt, có tính sáng tạo cao, nhằm đảm bảo nguồn cung và tiếp cận tiến bộ y học mới nhất. Điều này mở ra nguy cơ hình thành hai “tầng” tiếp cận: thuốc tiên tiến nhưng đắt đỏ, và thuốc phổ thông có giá dễ chịu hơn, khiến bài toán công bằng y tế trở nên phức tạp.​

Với Đức và phần còn lại của Liên minh châu Âu, tác động cụ thể của thỏa thuận dược phẩm này vẫn chưa rõ ràng, song tín hiệu ban đầu không mấy tích cực. Một trong những công ty tham gia thỏa thuận là Boehringer Ingelheim của bang Rheinland-Pfalz (Đức), cho thấy các doanh nghiệp dược tại EU cũng bị cuốn vào chiến lược điều chỉnh giá mang màu sắc chính trị từ Washington.​

Trong bối cảnh giá thuốc đã là gánh nặng không nhỏ với người bệnh và quỹ bảo hiểm y tế, việc châu Âu có thể phải trả thêm để bù cho việc giảm giá tại Mỹ đang đặt ra câu hỏi về lợi ích và trách nhiệm trong chuỗi giá trị dược phẩm toàn cầu. Thỏa thuận được ca ngợi là chiến thắng cho người dân Mỹ rất có thể sẽ biến thành “hóa đơn chung” mà bệnh nhân và hệ thống y tế châu Âu phải âm thầm thanh toán trong những năm tới.