Thủ tướng Nhật chơi trống cùng Tổng thống Hàn: Thông điệp mềm của một quan hệ khó

Nhật Bản – Ngay sau cuộc hội đàm thượng đỉnh tại Nara ngày 13-1, Thủ tướng Nhật Sanae Takaichi và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung bất ngờ xuất hiện trong một khung cảnh rất khác biệt với không khí ngoại giao thường thấy: đứng trước bộ trống Pearl, cùng mặc đồng phục xanh do phía Tokyo chuẩn bị và thay phiên nhau đánh trống trên nền hai bản K-pop nổi tiếng. Không có diễn văn, không có tuyên bố dài dòng, chỉ là tiếng trống, nhịp phách và tiếng cười. Nhưng phía sau khoảnh khắc tưởng chừng “giải trí” đó là cả một thông điệp ngoại giao mềm mà hai bên dường như cố tình gửi tới nhau và tới dư luận khu vực.​

Theo mô tả của Văn phòng Thủ tướng Nhật và Nhà Xanh, hai nhà lãnh đạo đã cùng chơi trống theo hai ca khúc “Dynamite” của nhóm BTS và “Golden” – nhạc phim hoạt hình Mỹ “Kpop Demon Hunters” từng giành Quả cầu vàng. Lựa chọn này không ngẫu nhiên: BTS là biểu tượng văn hóa đại chúng Hàn Quốc có sức lan tỏa toàn cầu, trong khi “Golden” gắn với một tác phẩm nói về K-pop nhưng được sản xuất ở Hollywood, phản ánh mức độ hội nhập của văn hóa Hàn trong dòng chảy quốc tế. Việc lãnh đạo Nhật – Hàn cùng trình diễn trên nền những giai điệu đó cho thấy họ muốn đặt quan hệ song phương vào một ngôn ngữ gần gũi với công chúng trẻ hơn là chỉ gói gọn trong ngôn ngữ ngoại giao, an ninh khô cứng.​

Điểm đáng chú ý là buổi chơi trống được sắp xếp như một “món quà bất ngờ”. Bà Takaichi chia sẻ trên mạng xã hội X rằng trong một cuộc gặp bên lề APEC trước đó, ông Lee từng nói chơi trống là ước mơ từ thời thơ ấu, và bà đã chủ động chuẩn bị chương trình để “thực hiện ước mơ cả đời” của người đồng cấp. Cử chỉ này cho thấy một cách tiếp cận mang tính cá nhân hóa hiếm thấy trong ngoại giao Đông Bắc Á, nơi các ký ức lịch sử, tranh chấp lãnh thổ và tính toán chiến lược vẫn nặng nề trên bàn đàm phán.​

Từ phía Seoul, Nhà Xanh mô tả đây là minh chứng cho “sự ăn ý và mối quan hệ cá nhân” giữa hai nhà lãnh đạo. Trong bối cảnh nội bộ Hàn Quốc còn nhiều tranh cãi về cách xử lý quan hệ với Tokyo, đặc biệt là các vấn đề lịch sử và thương mại, việc Tổng thống Lee xuất hiện trong hình ảnh thoải mái, học từng nhịp trống từ Thủ tướng Nhật cũng là một cách ông gửi tín hiệu tới cử tri: ông lựa chọn giảm căng thẳng bằng việc xây dựng lòng tin cá nhân, thay vì chỉ đối đầu trên diễn đàn pháp lý hay dư luận. Câu nói “Hôm nay tôi đã thực hiện được ước mơ cả đời mình” cho thấy ông không ngần ngại dùng câu chuyện riêng để tạo nên một khoảnh khắc ngoại giao công chúng.​

Với bà Takaichi, đây không chỉ là một màn trình diễn ngẫu hứng. Bà vốn được biết từng chơi trống trong ban nhạc thời đại học, yêu thích các ca khúc rock như “Burn” của Deep Purple – một chi tiết giúp bà xây dựng hình ảnh lãnh đạo gần gũi, có đời sống văn hóa cá nhân chứ không chỉ là chính khách. Khi xuất hiện bên bộ trống Pearl – thương hiệu nhạc cụ danh tiếng của Nhật – và chia sẻ sân khấu với Tổng thống Hàn Quốc, bà vừa giới thiệu văn hóa âm nhạc Nhật, vừa thể hiện vai trò “chủ nhà” dẫn dắt không khí cuộc gặp theo hướng thân thiện, linh hoạt.​

Về mặt nghi thức, buổi biểu diễn diễn ra ở khoảng thời gian “chuyển cảnh” giữa họp báo chung và bữa tối do phía Nhật chủ trì, và không hề được công bố trước trong chương trình chuyến thăm hai ngày của ông Lee. Điều này cho phép hai bên giữ được không gian bất ngờ, đồng thời tránh những tranh luận trước đó về việc “biểu diễn nghệ thuật” có phù hợp với một hội nghị thượng đỉnh đang phải giải quyết nhiều hồ sơ khó. Một hoạt động mềm, đặt đúng chỗ, có thể giúp giảm bớt sự căng thẳng của lịch làm việc dày đặc nhưng không làm lu mờ các nội dung thảo luận chính.​

Nếu nhìn rộng hơn, những hình ảnh lãnh đạo cấp cao cầm trống, chơi nhạc pop từng xuất hiện ở nhiều nơi trên thế giới, từ các tổng thống phương Tây nhảy múa cùng nghệ sĩ, cho tới nguyên thủ châu Á cất tiếng hát trong các sự kiện cộng đồng. Tuy nhiên, trường hợp Nhật – Hàn lần này mang một sắc thái đặc biệt. Cả hai nước đều là đồng minh của Mỹ, là đối tác quan trọng trong cấu trúc an ninh Đông Bắc Á, đồng thời vẫn còn những bất đồng sâu sắc về lịch sử thời chiến và một số vấn đề chủ quyền. Trong bối cảnh đó, việc hai lãnh đạo chia sẻ cùng một nhịp trống K-pop cho thấy cả Tokyo lẫn Seoul muốn nhấn mạnh một nền tảng chung mới: sự giao thoa văn hóa và lợi ích chiến lược đan xen, thay vì chỉ chăm chăm vào các “lằn ranh” quá khứ.

Việc lựa chọn K-pop làm cầu nối cũng phản ánh thực tế rằng sức mạnh mềm của Hàn Quốc đã vượt ra ngoài phạm vi biên giới, tác động tới cả xã hội Nhật – nơi âm nhạc và phim Hàn có cộng đồng người hâm mộ không nhỏ. Khi Thủ tướng Nhật chơi trống theo nhịp BTS, thông điệp gửi tới khán giả trẻ không chỉ ở Hàn Quốc mà ngay tại Nhật là: văn hóa Hàn không phải điều cần dè chừng, mà là thứ có thể chia sẻ và thưởng thức cùng nhau. Đây là nền tảng tâm lý xã hội cần thiết nếu hai bên muốn đưa hợp tác sang những lĩnh vực nhạy cảm hơn như an ninh, công nghệ cao hay chuỗi cung ứng chiến lược.​

Ở chiều ngược lại, sự hiện diện của bộ trống Pearl và không gian do phía Nhật dàn dựng cho thấy Tokyo cũng khéo léo gắn kết “sức mạnh mềm” của mình. Nhật Bản lâu nay vẫn là cường quốc văn hóa với anime, J-pop, game, nhưng trong câu chuyện này, họ chấp nhận đóng vai trò “nhạc công chủ nhà” nâng đỡ màn trình diễn gắn với biểu tượng văn hóa Hàn. Đó là một cách thể hiện sự linh hoạt trong cạnh tranh mềm: không phủ định lẫn nhau, mà tìm cách cùng đứng trên một sân khấu chung.​

Từ góc độ ngoại giao, những khoảnh khắc như vậy không thể xóa đi các khác biệt lịch sử và lợi ích, nhưng có thể làm mềm đường biên của tranh cãi. Một bức ảnh hai lãnh đạo cùng cười phía sau bộ trống đôi khi có sức nặng không kém một dòng trong thông cáo chung. Nó cho thấy hai bên sẵn sàng thử nghiệm những cách tiếp cận mới để xây dựng lòng tin, thay vì chỉ dựa vào những kênh đàm phán vốn đã quá quen thuộc.​

Không phải ngẫu nhiên chính phủ Hàn Quốc chọn lời lẽ nhấn mạnh “sự ăn ý” khi mô tả sự kiện, trong khi phía Nhật lại kể câu chuyện “giúp bạn thực hiện ước mơ”. Cả hai đều đang gửi tín hiệu vào trong nước: hợp tác với nước láng giềng không đồng nghĩa với nhượng bộ vô nguyên tắc, mà có thể bắt đầu từ những cử chỉ nhân văn, đời thường. Trong bối cảnh khu vực đối mặt nhiều thách thức an ninh, kinh tế và cạnh tranh nước lớn, việc các nhà lãnh đạo tìm được tiếng nói chung từ một bộ trống và vài bản nhạc pop có thể xem là một điểm sáng đáng chú ý, dù nhỏ, trên bức tranh ngoại giao Đông Bắc Á vốn nhiều gam màu trầm.​