Phim có “đường lưỡi bò” và giới hạn bất khả xâm phạm

Việt Nam – Việc bộ phim ngôn tình “Tôi như ánh dương rực rỡ” bị yêu cầu gỡ bỏ trong vòng 24 giờ không chỉ là một quyết định hành chính, mà phản ánh ranh giới rất rõ: không gian giải trí trực tuyến không thể đứng ngoài các nguyên tắc về chủ quyền quốc gia.​

Theo thông tin từ cơ quan quản lý, Cục Điện ảnh đã gửi văn bản đến Công ty Netflix sau khi rà soát và xác định phim “Tôi như ánh dương rực rỡ” (Shine on me) chứa nhiều hình ảnh bản đồ có “đường lưỡi bò” thể hiện sai lệch, xâm phạm chủ quyền của Việt Nam. Đáng chú ý, các hình ảnh này xuất hiện cụ thể ở tập 25, trong khoảng thời gian từ phút 32:10 đến 34:03, cho thấy đây không phải tình tiết thoáng qua mà là chi tiết đã được dựng và lồng ghép rõ ràng. Căn cứ Luật Điện ảnh, Cục Điện ảnh đã phân loại tác phẩm ở mức C – tức không được phép phổ biến tại Việt Nam và yêu cầu Netflix gỡ bỏ phim trên website và ứng dụng trong vòng 24 giờ kể từ 21h ngày 3/1.​

Quyết định này một lần nữa cho thấy cách tiếp cận ngày càng dứt khoát của cơ quan quản lý trước những nội dung vi phạm chủ quyền trên không gian số. Thay vì chỉ dừng ở cảnh báo hay nhắc nhở, biện pháp hành chính được áp dụng ngay sau khi có kết quả kiểm tra, với thời hạn xử lý rất cụ thể. Điều này đặt trách nhiệm trực tiếp lên nền tảng cung cấp dịch vụ: nếu muốn khai thác thị trường Việt Nam, các đơn vị phân phối nội dung xuyên biên giới không thể phó mặc khâu kiểm duyệt cho phía sản xuất ở nước ngoài.​

Phản ứng của khán giả cũng góp phần tạo áp lực xã hội đối với các nội dung nhạy cảm về chủ quyền. Ngay trong tối 3/1, nhiều người xem đã phát hiện chi tiết bản đồ phi pháp và chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội, buộc vấn đề không thể bị bỏ qua. Một loạt fanpage lớn chuyên về showbiz Hoa ngữ trên Facebook tuyên bố ngừng cập nhật thông tin liên quan đến bộ phim, cho thấy cộng đồng người hâm mộ cũng đang tự thiết lập “lằn ranh đỏ” của riêng mình.​

Từ góc độ quản lý nội dung, vụ việc cho thấy những “lỗ hổng” mà các nền tảng quốc tế dễ mắc phải nếu chỉ ưu tiên tốc độ phát hành, lượng người xem mà coi nhẹ yếu tố pháp lý địa phương. Với các chuỗi phim dài tập, việc kiểm tra từng khung hình, từng bối cảnh là quy trình tốn kém, nhưng nếu bỏ qua, cái giá phải trả có thể là mất cả thị trường, tổn hại uy tín và phải gánh các hệ quả pháp lý. Ở chiều ngược lại, sự kiên quyết từ cơ quan quản lý Việt Nam gửi đi tín hiệu rõ ràng: mọi “thử nghiệm” dùng bản đồ, hình ảnh méo mó về chủ quyền biển đảo đều không có đất sống trong hệ thống pháp luật hiện hành.​

Trong bối cảnh dòng chảy phim Hoa ngữ và các sản phẩm giải trí nước ngoài tràn vào Việt Nam với tốc độ lớn, một bộ phim bị gỡ bỏ có thể chỉ là sự cố đơn lẻ về mặt số lượng, nhưng lại là phép thử quan trọng về năng lực “lọc” nội dung. Vấn đề không dừng ở một tác phẩm mà là câu hỏi: các nền tảng đã xây dựng hệ thống nhận diện, loại trừ những chi tiết nhạy cảm như bản đồ, phụ đề, lời thoại vi phạm chủ quyền ra sao. Nếu khâu này chỉ được xử lý bị động, sau khi dư luận phát hiện và phản ứng, thì mỗi lần sự cố xảy ra đều tạo ra một “vết xước” trong niềm tin của người dùng lẫn nhà quản lý.​

Một điểm đáng chú ý khác là vai trò “giám sát” ngày càng lớn của khán giả. Trong môi trường số, người xem không chỉ là đối tượng thụ hưởng nội dung mà còn là lực lượng phát hiện, báo tin và tạo sức ép lên cả nền tảng lẫn cơ quan quản lý. Chính sự nhạy cảm và phản ứng nhanh của công chúng đối với những biểu hiện xâm phạm chủ quyền đã khiến nhiều bộ phim, chương trình trước đây phải dừng chiếu, chỉnh sửa hoặc rút khỏi thị trường Việt Nam.​

Câu chuyện của “Tôi như ánh dương rực rỡ” vì thế không chỉ là câu chuyện của một bộ phim ngôn tình bị gỡ. Đó là lời nhắc nhở rằng chủ quyền quốc gia không phải khái niệm trừu tượng mà hiện diện trong từng nét vẽ bản đồ, từng khung hình được chiếu trên màn ảnh điện thoại, máy tính hay truyền hình. Bất cứ nền tảng nào muốn đồng hành lâu dài với khán giả Việt Nam đều buộc phải tính đến giới hạn bất khả xâm phạm đó ngay từ khâu chọn lựa và kiểm duyệt nội dung, trước khi nút “phát” được bấm cho hàng triệu người xem.