Máy xạ trị ung thư hơn 200 tỉ “đắp chiếu” gần 15 năm, An Giang xin khảo sát toàn diện​

Đông Nam Á – Sở Y tế tỉnh An Giang cho biết đang xin ý kiến UBND tỉnh để tổ chức đoàn khảo sát toàn diện đối với dự án máy cyclotron xạ trị ung thư trị giá hơn 203 tỉ đồng đã “đắp chiếu” gần 15 năm qua, gây nhiều bức xúc trong dư luận và đặt ra câu hỏi về hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công trong lĩnh vực y tế. Thiết bị này được nhập khẩu từ năm 2011, thuộc dự án đầu tư hệ thống xạ trị ung thư hiện đại với kỳ vọng phục vụ bệnh nhân trong khu vực, nhưng đến nay vẫn chưa một lần được đưa vào vận hành.​

Theo Sở Y tế An Giang, trên cả nước hiện chỉ có rất ít máy xạ trị sử dụng nguồn phóng xạ, nên việc đánh giá thiết bị còn khả năng hoạt động hay không là bước then chốt trước khi tính đến các phương án xử lý tiếp theo. Cơ quan chuyên môn nhận định sau gần 15 năm nằm im, nguy cơ hư hỏng, xuống cấp các bộ phận kỹ thuật là rất lớn, trong khi đây lại là hệ thống có yêu cầu cực kỳ nghiêm ngặt về an toàn bức xạ và độ chính xác trong điều trị.​

Lãnh đạo Sở Y tế cho hay thiết bị hiện thuộc sự quản lý của một đơn vị chuyên môn về y học hạt nhân và xạ trị, nhưng việc hoàn thiện đồng bộ hệ thống, bổ sung linh kiện còn thiếu và đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn kỹ thuật vẫn chưa thực hiện được. Một trong những khó khăn lớn là nhiều linh kiện, phụ tùng thay thế phải đặt mua từ nước ngoài với quy trình phức tạp, trong khi công nghệ đã thay đổi nhanh chóng so với thời điểm thiết bị được đầu tư cách đây hơn một thập niên.​

Vấn đề khiến dư luận lo ngại là cho đến nay, dù thiết bị đã nằm chờ gần 15 năm, UBND tỉnh An Giang vẫn chưa đưa ra quyết định cuối cùng về hướng xử lý, từ kiểm tra, đánh giá lại đến khả năng cải tạo, nâng cấp hay thanh lý. Nếu kết quả khảo sát cho thấy máy không còn khả năng vận hành, đây sẽ là dấu hiệu cho thấy những sai sót nghiêm trọng trong quá trình chuẩn bị, thẩm định và triển khai dự án đầu tư, làm lãng phí nguồn lực ngân sách và bỏ lỡ cơ hội điều trị kịp thời cho nhiều bệnh nhân ung thư trong khu vực.​

Đại diện Sở Y tế nhấn mạnh việc kiểm tra cần được tiến hành một cách toàn diện, từ đánh giá hiện trạng thiết bị, cấu hình kỹ thuật, khả năng khởi động hệ thống đến chi phí dự kiến để sửa chữa, thay thế linh kiện nếu còn cơ hội khai thác. Cơ quan này cũng cho rằng phải có ý kiến của các chuyên gia độc lập, cũng như của các đơn vị có kinh nghiệm vận hành máy xạ trị dùng nguồn phóng xạ, nhằm bảo đảm mọi quyết định sau cùng đều dựa trên cơ sở khoa học và tuân thủ chặt chẽ quy định về an toàn bức xạ, an toàn người bệnh.​

Trong bối cảnh nhu cầu điều trị ung thư ngày càng tăng, việc một hệ thống xạ trị hiện đại trị giá hàng trăm tỉ đồng bị bỏ không trong thời gian dài càng làm dấy lên sự bức xúc của người dân và đặt ra yêu cầu phải xem xét trách nhiệm các bên liên quan. Dư luận địa phương mong chờ cuộc khảo sát toàn diện sớm được tiến hành, không chỉ để trả lời câu hỏi “máy còn chạy được hay không”, mà quan trọng hơn là để chấm dứt tình trạng lãng phí kéo dài và xác định rõ hướng đi tiếp theo cho một dự án từng được kỳ vọng sẽ góp phần giảm tải cho bệnh nhân ung thư trong và ngoài tỉnh.