Giá mít Thái lao dốc, nhà vườn miền Tây gồng mình gỡ gạc​

Việt Nam – Thị trường mít Thái tại nhiều tỉnh miền Tây đang rơi vào giai đoạn ảm đạm hiếm thấy khi giá thu mua chỉ còn 2.000 – 3.000 đồng/kg, khiến hàng loạt nhà vườn lỗ nặng và buộc phải xoay xở đủ cách để cầm cự. Ở một số nơi, giá mít xô thậm chí tụt xuống mức 1.000 đồng/kg, thấp hơn rất nhiều so với chi phí đầu tư, phân bón, nhân công mà nông dân đã bỏ ra cho mỗi vụ.​

Tại Đồng Tháp, những vùng trước đây vốn tấp nập thương lái ra vào nay trở nên vắng vẻ, nhiều vựa thu mua đóng cửa hoặc chỉ hoạt động cầm chừng do lượng hàng xuất khẩu ùn ứ, khó tiêu thụ. Ông Nguyễn Văn Sang, một nhà vườn ở xã Bình Phú, cho biết chưa khi nào ông chứng kiến giá mít rớt sâu như hiện nay khi mít loại 1 cũng chỉ quanh mức 3.000 đồng/kg, trong khi tổng chi phí sản xuất đã lên đến 7.000 – 8.000 đồng/kg. Ông thừa nhận tình cảnh éo le: bán thì chắc chắn lỗ, còn không bán thì trái chín rụng đầy gốc, có khi phải bỏ cho cá ăn hoặc để mặc treo trên cây.​

Tình hình tại Vĩnh Long cũng không khá hơn khi bà Trần Thị Loan, chủ hơn 5 công mít ở xã Phú Túc, nhớ lại năm trước giá còn ở mức 15.000 – 20.000 đồng/kg nên người trồng vẫn có lãi, nhưng năm nay giá tụt dốc thê thảm, có thời điểm thương lái hẹn rồi bỏ ngang, không đến thu mua, khiến trái chín vàng cả vườn mà không biết bán cho ai. Nhiều hộ trồng mít tại địa phương này đang phải thu hẹp đầu tư, cắt giảm chi phí chăm sóc, chỉ mong giữ cây sống qua giai đoạn khó khăn.​

Theo các thương lái, nguyên nhân chủ yếu khiến giá mít sụt giảm mạnh là do thị trường xuất khẩu gặp trục trặc, đặc biệt là khâu thông quan tại cửa khẩu. Nhiều lô hàng không thể xuất sang thị trường chính nên buộc phải quay lại tiêu thụ trong nước, làm nguồn cung tăng đột biến trong khi sức mua nội địa có hạn, kéo giá xuống mức bị xem là “chạm đáy”. Cùng với đó, chi phí vận chuyển tăng, thời gian chờ đợi kéo dài khiến doanh nghiệp e dè trong việc ký hợp đồng thu mua mới, khiến đầu ra của trái mít trở nên bấp bênh hơn bao giờ hết.​

Ở một số vùng trồng mít tại miền Tây, giá mít Thái hiện chỉ dao động 1.000 – 3.000 đồng/kg, mức mà ngay cả tiền công thu hoạch cũng khó bù đắp, chứ chưa nói đến chi phí đầu tư cho cả vụ. Nhiều nhà vườn đứng trước lựa chọn khó khăn: hoặc chấp nhận bán rẻ để thu hồi được phần nào vốn, hoặc để trái chín rụng rồi cắt tỉa lại, chờ cơ hội mới từ các vụ sau.​

Trong bối cảnh đầu ra tắc nghẽn, nhiều hộ trồng mít đã chủ động thay đổi cách bán, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái thu mua trái tươi tại vườn. Một trong những giải pháp được áp dụng khá phổ biến là tách múi mít để bán lẻ, cung cấp cho các cửa hàng trái cây, quán giải khát hoặc các cơ sở chế biến.​

Trên nhiều tuyến đường nông thôn ở Đồng Tháp, có thể dễ dàng bắt gặp hình ảnh các gia đình quây quần bên đống mít chín, tất bật xẻ trái, tách từng múi vàng để đóng hộp. Công việc này khá tốn công, từ khâu lựa trái, gọt vỏ, tách hạt đến đóng gói, nhưng theo nông dân, đó là cách khả dĩ nhất hiện nay để gỡ gạc phần nào chi phí đã đổ vào vườn. Nhờ chế biến tại chỗ, giá bán múi mít cao hơn đáng kể so với bán trái tươi nguyên vẹn.​

Theo ghi nhận, mít sau khi tách múi được thương lái và cơ sở chế biến thu mua với hai mức giá chủ yếu: múi loại lớn khoảng 15.000 – 16.000 đồng/kg, loại nhỏ khoảng 6.000 đồng/kg, cao gấp nhiều lần giá bán cả trái tại vườn. Tuy vậy, để đạt được mức giá này, nhà vườn phải bỏ thêm chi phí nhân công, dụng cụ, bao bì, đồng thời chấp nhận lượng hao hụt do không phải trái nào cũng đủ chất lượng để tách múi.​​

Trong lúc chờ đợi những tín hiệu khả quan hơn từ thị trường, đặc biệt là thông tin Trung Quốc sẽ cho phép nhập khẩu mít tươi từ Việt Nam kể từ ngày 1-6-2026, nhiều nhà vườn vẫn phải xoay xở từng ngày để giữ vườn mít không bị bỏ hoang. Không ít người trồng hy vọng nếu thủ tục xuất khẩu được cải thiện, thị trường khởi sắc trở lại, giá mít sẽ nhích lên mức đủ để họ tiếp tục bám trụ với loại cây trồng từng được xem là “cây làm giàu” ở miền Tây.