Lương IT leo thang: cơ hội lớn, áp lực mới

Lương nhân sự công nghệ thông tin tại Việt Nam tiếp tục tăng, đặc biệt ở các vị trí quản lý và chuyên môn cao, phản ánh làn sóng đầu tư mạnh vào chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo của doanh nghiệp. Song song với thu nhập cải thiện là áp lực cạnh tranh gay gắt hơn cho cả người đi làm lẫn nhà tuyển dụng, khi thị trường xuất hiện đồng thời tình trạng “khát” nhân lực chất lượng cao và loay hoay với bài toán dư thừa ở nhóm kỹ năng phổ thông.​

Theo báo cáo thị trường tuyển dụng 2025-2026 của nền tảng TopCV, nhóm ngành IT – Phần mềm tiếp tục nằm trong tốp dẫn đầu về nhu cầu tuyển dụng, chỉ xếp sau khối kinh doanh – bán hàng. Ở phân khúc lương, lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông, Internet dẫn đầu khi mức lương trung vị cho vị trí trưởng, phó phòng đạt khoảng 53,6 triệu đồng trước thuế, vượt trội so với các lĩnh vực kinh doanh, marketing, sản xuất hay thiết kế vốn ghi nhận khoảng 39-40 triệu đồng ở cùng cấp bậc. Đáng chú ý, xu hướng tăng lương tập trung mạnh ở cấp quản lý như trưởng nhóm, trưởng phòng, trong khi các vị trí chuyên môn phổ thông gần như “đi ngang” trong vài năm trở lại đây.​

Bức tranh nhân lực công nghệ cũng cho thấy sự chuyển dịch nghề nghiệp rõ rệt. Khoảng 77,4% nhân sự IT – Phần mềm đang làm việc xuất thân từ các trường đại học và 13,4% từ cao đẳng, nhưng tỷ lệ người “rẽ ngang” sang ngành này không hề nhỏ. Hơn 11% người được khảo sát thừa nhận chuyển từ ngành khác sang làm IT, và gần 10% tham gia các khóa đào tạo ngắn hạn dưới một năm rồi bước vào thị trường công nghệ, cho thấy sức hút đủ lớn để nhiều người chấp nhận đầu tư thời gian, tiền bạc để học lại từ đầu. Các chuyên gia tuyển dụng nhận định lương cao, cơ hội việc làm đa dạng và tầm quan trọng ngày càng lớn của công nghệ trong mọi lĩnh vực đang là ba động lực chính kéo nhân lực từ ngành khác sang IT.​

Tuy nhiên, không phải mảng nào trong IT cũng giống nhau về cơ hội và mức độ cạnh tranh. Các vị trí liên quan đến trí tuệ nhân tạo, dữ liệu và tự động hóa đang nổi lên như “vùng đất nóng” khi doanh nghiệp xác định AI là trục phát triển xuyên suốt cho giai đoạn tới. Những vị trí được dự kiến tuyển nhiều gồm kỹ sư phần mềm nâng cao, kỹ sư dữ liệu, chuyên gia khoa học dữ liệu, kỹ sư cơ điện tử, robotics và tự động hóa, phản ánh nhu cầu dịch chuyển từ làm phần mềm thuần túy sang xây dựng nền tảng, hệ thống thông minh. Trong số đó, kỹ sư trí tuệ nhân tạo được đánh giá là vị trí “khó tuyển nhất”, vừa vì nguồn cung hạn chế, vừa vì cạnh tranh gay gắt giữa doanh nghiệp trong nước và các tập đoàn công nghệ lớn.​

Đằng sau mặt bằng lương tăng là một nghịch lý mà nhiều nhà tuyển dụng đang đối mặt: thiếu nhân sự giỏi nhưng không thiếu hồ sơ xin việc. Các doanh nghiệp than phiền về việc khó tìm ứng viên đạt chuẩn kỹ năng cao, phải cạnh tranh lương thưởng, phúc lợi, môi trường làm việc với những tên tuổi quốc tế, trong khi nguồn cung nhân lực trình độ sâu về AI, dữ liệu hay kiến trúc hệ thống còn mỏng. Một vấn đề khác là khoảng trống về kỹ năng mềm: khảo sát của TopCV chỉ ra ứng viên IT vẫn thiếu giao tiếp, khả năng truyền đạt, tư duy phản biện và tư duy sản phẩm, khiến nhiều người dù vững kỹ thuật vẫn khó đảm nhiệm các vai trò dẫn dắt, quản lý dự án hay làm việc trong môi trường đa chức năng.​

Đối với người lao động, mức lương trung vị hơn 53 triệu đồng ở cấp trưởng phòng là con số hấp dẫn nếu so với mặt bằng chung, nhưng không phải “mặc định” cho mọi doanh nghiệp và mọi trường hợp. Các ý kiến từ người trong ngành cho thấy sự phân hóa khá rõ: một số kỹ sư phần mềm làm trực tiếp cho công ty nước ngoài, nhận lương bằng ngoại tệ, có thu nhập cao hơn mức thống kê, trong khi nhiều nơi trong nước vẫn trả dưới hoặc quanh ngưỡng này cho vị trí quản lý. Thêm vào đó, khi tính đến thuế, chi phí sinh hoạt tại các đô thị lớn và mục tiêu tích lũy dài hạn như mua nhà, không ít người cho rằng mức lương này chưa đủ tạo ra cảm giác an toàn tài chính, càng khiến họ có xu hướng tìm đường làm việc từ xa cho thị trường quốc tế.​

Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp cũng chịu sức ép không nhỏ khi phải nâng lương để giữ chân người giỏi. Chi phí nhân sự tăng đòi hỏi tổ chức phải tối ưu mô hình kinh doanh, tăng năng suất, tự động hóa quy trình và chọn lọc kỹ hơn những dự án đem lại giá trị gia tăng cao, thay vì dàn trải nguồn lực. Với nhiều công ty nhỏ và vừa, việc duy trì mặt bằng lương cạnh tranh với thị trường, nhất là trong các mảng nóng như AI, dữ liệu, dễ dẫn tới rủi ro mất cân đối tài chính nếu không kịp thời điều chỉnh chiến lược sản phẩm và khách hàng mục tiêu.​